Tijd maken voor ontmoeting met jongeren

                                                                                                     22 september 2018
Deze week heb ik in veel gesprekken met mensen gesproken over en geluisterd naar meningen over hoe jeugdigen gelovig kunnen blijven. Jongeren zelf zaten daar niet bij. Wat mij trof was de  bezorgdheid bij mijn gesprekspartners, maar tevens de vastgeroestheid (is dit een woord?) van deze goed meedenkende mensen. Vastgeroest aan datgene dat voor hen dierbaar is (organisatie, kerk) en waar ze geen afstand van willen cq kunnen nemen. Maar de vraag: wat zoekt een jongere nou nog in een vergrijsde kerk? kwam niet bij hen op. Waarschijnlijk ontnemen hun eigen belangen hen het zicht op dit (andere) perspectief.  

Jongeren stellen kritische vragen en raken vaak teleurgesteld in de beperkte portee van de antwoorden die ze krijgen. Misschien ook wel in de beperkte tijd en aandacht die voor het beantwoorden wordt genomen.  En dat terwijl wij ouderen allemaal weten dat de puber- en adolescentietijd zich juist kenmerkt door de zoektocht naar identiteit en persoonlijkheid. Alles wordt im Frage gestellt. En antwoorden leveren kleine en grote bouwstenen voor het identiteitsgebouw dat iedere jongere construeert op de weg naar volwassenheid.

Vragen worden door jongeren veelal gesteld aan nabije volwassenen, zoals ouders, grootouders, leraren, trainers, jeugdleiders, pastores, werkgevers en anderen die jongeren tegenkomen op hun levensweg. Niet toereikende antwoorden zorgen ervoor dat jonge mensen blijven zoeken, onzeker worden en onbegeleid hun weg proberen te vinden in het oerwoud van meningen, ervaringen en aanbiedingen – ook op het gebied van religie en levensbeschouwing.

De invloed van kerk op laat-moderne jeugd is minimaal. Als ze al eens naar een viering gaan of aan een activiteit deelnemen is het veelal een incident en zonder gestructureerde follow-up. Jongeren weten de kerk doorgaans niet goed te vinden en kerken weten de jongeren niet goed aan te spreken. In zekere zin is dit van alle tijden met dit verschil dat vanzelfsprekende kerkbetrokkenheid van de meeste ouders en jongeren in de huidige tijd afwezig is.
                                       Jongeren geloven wél,
                      maar niet in of in verbinding met de kerk


We kunnen gerust stellen dat een grote meerderheid van jonge gezinnen die zich katholiek noemen zich niet structureel verbinden aan hun katholieke geloofsgemeenschap. Veelal beperkt de kerkbetrokkenheid zich tot de voorbereiding op de initiatiesacramenten (doop – eerste heilige communie- heilig vormsel) en de jaarlijkse kerkgang met Kerstmis.

De invloed van internet op de moderne jeugd is onmiskenbaar groot en oncontroleerbaar. Dit maakt de schat aan informatie die ze ter beschikking hebben tot een risicovolle onderneming. Misschien is enige begeleiding hierin wenselijk. Anderzijds zullen jongeren deze begeleiding alleen maar aannemen van iemand die zij vertrouwen en waarmee ze een relatie hebben opgebouwd. Met een minimale kerkbetrokkenheid kun je die doorgaans op een hand tellen.
 
“Geloof, hoop en tieners” (Youth for Christ Nederland) geeft een aanwijzing waar het in het kader van tieners en geloven om draait: om de liefde!  Als kerk en als ouders dienen we tijd, aandacht en zorg te besteden aan pubers. Anders brengen wij niets over van wat wij belangrijk vinden in het leven. Grondtoon: houd dat lijntje met jouw puber open, en leef voor wat jou zo dierbaar is en wat je hun ook zo gunt. Geloven móeten we voorleven, in onze daden, zodat onze kinderen ook  ervaren wat de waarde van geloven is in ons  leven en dus ook kán zijn voor hen.

Ik ben ervan overtuigd, en onderzoeken ondersteunen dat, dat de mate van kerkelijkheid onder jongeren sterk is afgenomen, maar dat de mate van geloven bij hen redelijk stabiel is gebleven. Dus jongeren geloven wél, maar niet in of in verbinding met de kerk. Daar komt een zeker een imagoprobleem bij kijken. Getuige de meest gehoorde opmerking van vormelingen als je het hebt over de kerk (en daar bedoelen ze dan meestal kerkelijke vieringen mee): “Saai!”

Jongeren hebben veel vragen. Vragen die gaan over álle aspecten van het leven: over dood, lijden en (door) leven; over ziekte, ontstaan van de aarde, het bestaan van God; over diversiteit, natuur en ethiek; over authenticiteit, de kerkelijke leer, de hiërarchie en kerkelijke organisatie. You name it. Alles dat op hen afkomt via de (sociale) media proberen ze een plaats te geven in hun wereld- en mensbeeld. Wij mogen hen daarbij bijstaan en putten uit onze eigen ervaring en geloven. Dat is het beste dat we hebben. Tijd hiervoor uittrekken blijft dus wezenlijk voor hun persoonlijke ontwikkeling.

32. Bovenstaande Blog verschijnt in een reeks ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl.
En op www.stichtingbakboord.nl over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden.

 

De worsteling van de Nederlandse kerk

                                                                                                                  18 september 2018
Afgelopen weekend werd in alle rooms katholieke kerken een voorbede gebeden, aangereikt door de Nederlandse bisschoppenconferentie. Als Nederlandse kerk wilden we gezamenlijk bidden voor de slachtoffers van seksueel misbruik door ‘medewerkers van de Kerk’.  We hebben God gevraagd om zich in het bijzonder over hen te ontfermen en hen tot innerlijke heling te brengen.
Daarnaast werd er gebeden “dat iedereen in de Kerk op zorgvuldige, liefdevolle en verantwoordelijke wijze met kinderen en jonge mensen omgaat.” En er werd gevraagd om waakzaamheid, “om er alles aan te doen om seksueel misbruik in de Kerk te voorkomen.”

Onze rooms katholieke kerk worstelt -getuige de tekst van deze bede- nog steeds met de aanklachten rondom seksueel misbruik. Hoewel de verhalen en de onderzoeken nu via Ierland, Amerika en Duitsland lopen, ze rijten uiteindelijk ook weer oude wonden open in Nederland bij alle mensen die er op een of andere manier bij betrokken zijn. Als wereldkerk zijn we krachtig omdat we overal herkenbaar aanwezig zijn. Maar ook kwetsbaar als er gruwelijkheden zoals misbruik naar boven komen.
Want of het nu aan de andere kant van de wereld gebeurt of in onze achtertuin, wij worden er als katholiek op aangesproken. Jij hoort toch ook bij “die club van viezeriken”... ? En we mogen niet -als Petrus- loochenen en gaan voor ons eigen hachje, maar moeten volmondig JA zeggen. Wij horen hierbij, ook al voelt dat als heel erg onprettig.

Ik ken geen enkele katholiek die zich hier niet heel vervelend bij voelt. Schaamtevol en pijnlijk, dat is het. Wij zijn de kerk. Maar we moeten de gifbeker helemaal leegdrinken. Omwille van de waardigheid van de slachtoffers, omwille van het leerproces, omwille van ‘dit nooit meer’. En dan is zo’n voorbede -in navolging van het Mea Culpa van Paus Franciscus- het minste wat we als katholieken kunnen doen: God vragen om zich te ontfermen over mensen die door medewerkers van Zijn kerk kapot gemaakt zijn.

       Noem man en paard! Medewerkers klinkt afstandelijk

Hoewel ik uitga van de oprechte betrokkenheid van de leden van onze bisschoppenconferentie, kreeg ik er toch niet een heel erg goed gevoel bij. Kunnen we zelf ons niet over hen ontfermen en vragen e het daarom – uit verlegenheid- aan God? Maar is het alleen aan God vragen, nieteen beetje pover? Ik vond de term ‘medewerkers’ ook slecht gekozen. Noem man en paard! Iedereen weet dat het meestentijds over priesters en religieuzen (m/v) gaat. Medewerkers klinkt afstandelijk en wekt de indruk dat het over iedereen in de organisatie kan gaan.

Ook de gebruikte terminologie ‘de Kerk’ schiep wat mij betreft afstand. Natuurlijk is het in ‘de Kerk’ gebeurd, maar het gaat niet om ‘de Kerk’; er werd gebeden in ónze kerk, de kerk waar we als katholieken pijn aan lijden en die ons dierbaar is! Daarnaast is het een bede tot God, en vaak gebruiken we al biddend dan de uitdrukking ‘Uw kerk’. Want de kerk is niet van ons, maar is van God, ten dienste van Hem die mensen iedere keer opnieuw tot leven wil wekken. Dán neem je je verantwoordelijkheid én je vraagt God hierbij te helpen.

                       We zullen eraan moeten wennen
                 dat dit onrecht ons zal blijven bestoken


Je merkt dat de bisschoppenconferentie blijft worstelen. Moeite hebbend om de zaken die aan de oppervlakte zijn gekomen en breeduit in de publiciteit, om die zaken – die ménsen- recht te doen...
 
De tekst besluit met ‘dat mensen die actief zijn in onze parochies en andere instellingen waakzaam zijn’. Ook hier wordt een algemene groep benoemd, terwijl het nooit alleen kan gaan om de ogen en oren van de vrijwilligers, die de kern van de kerkelijke organisatie vormen, of om de kerkgangers die zó seksueel misbruik zouden moeten voorkomen. Beter zetten alle verantwoordelijke pastores en (hulp)bisschoppen alle antennes open om preventief situaties van misbruik op te sporen, te onderkennen, aan te pakken en waar mogelijk te voorkomen. Hiervoor bidden was sterker geweest en had de situatie van zoveel misbruik meer recht gedaan.

Ik heb er eigenhandig zondag maar een bede aan toegevoegd: “We bidden ook om wijsheid en kracht voor de leiders in onze kerk, dat zij zorgvuldig en daadkrachtig optreden tegen elke vorm van machtsmisbruik door haar gewijde bedienaren.” We kunnen niet alles voorkomen. Leiders in de kerk moeten hun verantwoordelijkheid nemen en niet wegkijken, schrikken of door te zwijgen de hoop hebben dat het overwaait.

Ik kan ons allemaal op een briefje geven, dat de verhalen over seksueel misbruik in Afrika en Azië nog gaan komen. Dat is het nadeel van zo’n grote organisatie. We zullen eraan moeten wennen dat dit onrecht ons zal blijven bestoken, en terecht, als een schimmel van binnenuit. Laat het ons blijvend waarschuwen en scherp houden. Lang leve de wereldkerk!   

31. Bovenstaande Blog verschijnt in een reeks ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl.
En op www.stichtingbakboord.nl over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden.

 

Na detentie terugkeren in de samenleving vraagt betrokkenheid

                                                                                                                           14 september 2018
“Meent u dat echt, dat als mensen worden opgepakt ze geen contact mogen hebben met het thuisfront, maar dat de mensen thuis in eerste instantie ook niet horen dat iemand vastzit en waar?” De vraag, waar de verontwaardiging vanaf druipt, werd gesteld naar aanleiding van een lezing die ik hield voor de Raad van Kerken in Voorburg-Leidschendam. In het belang van het politieonderzoek kan zoiets voorkomen, het bewijzen van betrokkenheid bij een delict gaat boven communicatie met de achterban.

Ik doe het niet zo vaak meer: spreken over detentie, justitie en het ‘leven binnen de muren’, want ik ben al meer dan 5 jaar weg bij het justitiepastoraat en zaken veranderen snel (hoewel sommige zaken nooit fundamenteel). Ik loop het risico dat ik niet meer helemaal up-to-date ben, maar van veel gedetineerden heb ik voorheen gehoord dat als ze worden opgepakt hun familie, vrienden en werkgever vaak maar moeten gissen waar hij is. De betreffende instanties geven hier geen uitsluitsel over. Dat doet de verdachte zelf op het moment dat hij/zij de mogelijkheid heeft om naar buiten te bellen. Valt hij/zij nog onder ‘alle beperkingen’, dan blijft dit contact vooralsnog achterwege.

Vertellen over detentietijd, gedetineerden, de wereld binnen de muren en hoe we hier als kerken mee om kunnen gaan, is een constante taak van een diaconale pastor met de ervaring die ik heb opgebouwd. Als normale burgers en kerkmensen kunnen we ons nauwelijks voorstellen hoe het is als je wordt opgepakt, terecht of niet. Er valt – soms letterlijk- een wereld over je heen. Een wereld waar je niet zomaar vanaf bent, waar je niet bekend mee bent, met zijn eigen regels en wetmatigheden en schier onmogelijke kansen om er eigenhandig aan te ontsnappen. Een wereld die je knecht.

           Ex-gedetineerden die de waarde hebben ontdekt
                 van geloof en gemeenschap willen graag
                        ná detentie hiermee bezig blijven


Binnen detentie ben je je vrijheid kwijt en word je totaal afhankelijk van het systeem dat jou als een Jonas in de walvis heeft ingeslikt. Daarbinnen werken is één, maar eraan overgeleverd zijn, is twee. Niet voor niets wordt het een negatieve omgeving genoemd, dat zowel personeel als gedetineerden geen goed doet. Spanning, stress en opgekropte emoties worden ‘in bedwang gehouden’ tussen de betonnen muren van de cellen en afdelingen, die een penitentiaire inrichting rijk is. Dat deze combinatie af en toe zorgt voor een uitspatting van formaat, snapt eenieder. Kunst van het personeel is om dat op professionele wijze te voorkomen. Gesprekken met geestelijk verzorgers leveren vaak een bijdrage aan de broodnodige ontspanning. 

Bij de Raad van Kerken was ook de vraag wát een Kerk met Stip is. Een Kerk met Stip is een kerk die gastvrij wil zijn voor mensen met een detentieverleden. Opnieuw beginnen na een straftijd is altijd moeilijk. Als je al een kans krijgt als ex-gedetineerde en je wilt breken met je verleden, n je foute vrinden, dan moet je hem met beide handen aangrijpen én waarmaken. Daar kun je wel wat hulp bij gebruiken.

Kerken met Stip bieden die begeleiding aan door ex-gedetineerde mannen en vrouwen toe te laten in hun geloofsgemeenschap. In een koor of combo, een Bijbelgroep, als acoliet of koster, als vrijwilliger bij koffie schenken, voedselbank of catechesegroep. Ex-gedetineerden die in detentie de waarde hebben ontdekt van geloof en gemeenschap willen graag ná detentie hiermee bezig blijven cq onderdeel van uitmaken. Maar dat gaat niet vanzelf.

‘Van buiten naar binnen’ is vaak een grotere en onzekerdere stap dan men beseft. Tijdens detentie zijn zaken veranderd in de samenleving en de ex-gedetineerde zelf is ook veranderd. Dus begeleiding op maat is nodig. Vrijwilligers geven die begeleiding op maat en putten uit geloof, hoop en liefde. Maar ook uit vertrouwen met een portie ‘gezond verstand’ om de goedgelovigheid van de vrijwilliger scherp te houden.

Zo zijn er veel mensen betrokken bij een goed terugkeer van ex-gedetineerde mannen en vrouwen in de samenleving. Tenminste, als ze zelf willen. Want helaas blijven er altijd gedetineerden die hulp of begeleiding nodig hebben, maar in de wind slaan. Hopelijk komen ook zij tóch goed terecht. Daar kunnen we dan als kerk in ieder geval voor bidden.

Zie ook: www.kerkenmetstip.nl en een artikel van oud-collega Christiaan Donner op http://www.oecumene.nl/97-in-t-veld/organisaties/976-ik-zit-ineens-te-bidden-in-mijn-cel.

30. Bovenstaande Blog verschijnt in een reeks ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl.
En op www.stichtingbakboord.nl over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden.  

 

Volgens ons zijn ze 'niet normaal'

                                                                                                     11 september 2018
Zij had zichzelf al vaker verwond, gesneden. Automutilatie noemen ze dat met een ‘mooi woord’. Er is helemaal niets moois aan. Iemand die zichzelf iets aan doet is niet goed wijs, zeggen we dan.
Hij stond opeens ’s nachts het verkeer te regelen. Helemaal van het padje af, stribbelde tegen toen ze hem van de weg af wilden halen. Beetje gek, maar voor de rest normaal, hoor.

Ik ging ze opzoeken. Beiden in een andere gesloten GGZ-inrichting. Beiden in een andere tijd. Er was niets geks aan hen. Ze waren aanspreekbaar, helder zelfs en keken naar zichzelf alsof ze zich niet bewust waren van hun gedrag dat op anderen zo vreemd overgekomen was. “Wat fijn dat je op bezoek komt, het is hier zo saai, eentonig, niets te doen”, zei zij toen ik de ingang tot haar gesloten afdeling eindelijk had gevonden.

“Ik houd een dagboek bij; dan weet ik tenminste wat er in me omgaat. Hier lees maar.” En ik las haar gedachten, haar zielenroerselen: over kijken naar jezelf, over proberen te bidden en over de relaties met haar familie. “Wat schrijf je goed. En wat een mooi handschrift heb je”, zei ik. “O, dank je”, reageerde ze zichtbaar verlegen, niet gewend om een compliment te krijgen. “Knap hoor, om zo over jezelf je gedachten op papier te zetten. Is het nooit confronterend?”

Ik verbaas me er iedere keer weer over hoe psychiatrische patiënten naar zichzelf kijken. Zoekend en tastend in een geest die af en toe helder is. Proberend te begrijpen wat er in hun onbegrijpelijke zelf aan de gang is. Dikwijls onder invloed van medicijnen, soms in een psychose, vaak onder een dikke wollen deken van handelingen en gedrag dat ze maar moeizaam als ‘eigen’ kunnen accepteren, omdat het zo ‘vreemd’ blijft voelen. En gepokt en gemazeld in de hulpverlenerstaal, die hen helpt hun ziekte te begrijpen, maar net altijd zichzelf te vinden.

Hij zat er rustig bij op het terrasje van het binnenhof van de psychiatrische opvang. Ik word geroepen door een vrouw achter een hek. “Ik ken u, u bent dominee, he?” Ja, eh pastor. Maar het klopt, wij kennen elkaar. Ik moet alleen nu bij deze meneer zijn. “Wilt u iets voor mij doen?” Ja, dat wil ik wel, ik kom straks bij je. Ik ga terug naar mijn verkeersregelaar en vraag wat hij zich nog kan herinneren. Dat blijkt niet veel te zijn. Alles wat hij weet is ‘van horen zeggen’.

        Ze zeggen dat ik gekke dingen heb gedaan
                                    en gezegd
                            …. En nu zit ik hier

Ook hij klaagt over het feit dat de inrichting maar weinig ‘doet’, dat hij zich verveelt en dat hij “gek wordt van die mensen om hem heen.” Niet doen, hebben we niets aan, zeg ik. Hij moet lachen. Eindelijk iemand waar hij vertrouwd mee is. Maar is dat eigenlijk wel zo? Zo goed kennen we elkaar nog niet. Ja nu, nu er opeens een heel andere kant van hem zichtbaar geworden is.

Hoe is hij eronder? “Ik vind het vreemd, snap het niet. Maar ze zeggen dat ik gekke dingen heb gedaan en gezegd. Dat is wel bizar, toch? Er lijkt iets in mij geknakt te zijn, en nu zit ik hier. Onder de medicijnen en tussen mensen die heel erg verschillend reageren op elkaar. Het is net One flew over the cuckoo’s nest.” Ik ken mezelf zo niet.

Geen psychiatrische patiënt is hetzelfde. De stoornis die zich heeft geopenbaard is bij eenieder anders. En elk mens reageert hier ook weer anders op. Sommig gedrag gaat over, is goed in te regelen met medicatie; ander gedrag blijft. Sommige medicatie maakt mensen tot zombies, platgespoten en loom bewegen ze zich door hun woning. Het is niet om aan te zien, onmenselijk, mensonwaardig, maar blijkbaar kan het soms niet anders. Het zal je zus, je kind maar zijn… Dat denk ik vaak. En dan ben ik blij dat ik hoor dat die zus, die ouder regelmatig langs komt. Ander gedrag kan worden ‘bestreden’ met cognitieve therapie, vaak in combinatie met medicijnen. Patiënten hebben een zwaar leven, omdat ze volgens ons “niet normaal” zijn.

Het slechtste dat je kunt overkomen is dat mensen je in de steek laten. Dat is een van de vele redenen waarom ik hun bezoek. Ze zijn het meer dan waard, vanuit henzelf. Omdat dat vreemde ook bij hen hoort, maar niet alles is. Omdat ze erbij horen, serieus genomen mogen worden, begrepen. Ik doe mijn best om ze niet alleen te laten en hoop dat dat een beetje lukt.

Als ik bij haar wegga, vraagt ze of ze gedoopt kan worden. Ik zeg: “Ja, natuurlijk. Zullen we het daar de volgende keer over hebben.” En dat doen we.  

29. Bovenstaande Blog verschijnt in een reeks ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl.
En op www.stichtingbakboord.nl over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden.

 

Wat was jouw verloren liefde?

                                                                                                                                    7 september 2018
Soms zit je er opeens helemaal tussenin. De verhalen van jonge mensen wier relatie over is. Onlangs nog. We zaten met een stel jongelui buiten te eten en één van hen vertelde dat haar verkering een paar maanden geleden uit was gegaan. Ze was redelijk “kapot geweest”, moest veel huilen, maar vond wel dat ze de juiste beslissing had genomen om de liefdesrelatie te stoppen.

De relatie zoals die was, had geen toekomst meer. Ook al was het haar eerste en meest belangrijke echte liefde. Het was óf veranderen óf stoppen. Het werd stoppen. Na haar verhaal te hebben gedaan vroeg ze aan de andere jongeren, en later aan mij, of en hoe wij onze love of our live hadden verloren. Een reeks prachtige, ontroerende en verrassende ervaringen volgde. De een nog pakkender dan de andere.

Een relatie beginnen is halleluja, genieten en elkaars gezelschap als een serie plusmomenten ervaren. Een relatie beëindigen is vaak het meest moeilijke wat een mens kan doen. Jarenlang heb je lief en leed met die ander gedeeld. Hij/zij kent de meest kwetsbare kanten van jou. Hij/zij kent jou soms nog beter dan jij jezelf kent. Wat gaat er met al die gedeelde gevoelens, gedachten en informatie gebeuren? Waar blijft het? De veiligheid van de relatie, waarbinnen je je naar elkaar hebt opengesteld, verandert en het ‘wij’ wordt opeens weer een ‘jij’ en een ‘ik’. Gekoppeld aan gevoelens van in de steek gelaten worden, boosheid, teleurstelling of zelfs jaloezie kan een  gevoeld ’samen’ verworden tot een beleefd ‘tegenover’.

Er ontstond een mooi gesprek buiten in het licht van de ondergaande zon. Bijzondere verhalen over kwetsbare kanten van onszelf. Iedereen legde wel een ander accent in zijn of haar verlies van de eerste, grote liefde. Het is ook niet niks om zo’n breuk mee te maken, in alle kwetsbaarheid en afhankelijkheid, die zo’n eerste ‘jezelf verliezen in de ander’ met zich meebrengt.

                            De liefde blijft, het leven gaat verder

Freddy Mercury (Queen) zong erover:         
Love of my life you've hurt me, you've broken my heart and now you leave me
Love of my life can't you see. Bring it back, bring it back, don't take it away from me,
because you don’t know what it means to me
Love of my life don't leave me, you've taken (all) my love and now desert me
Love of my life can't you see. Bring it back, bring it back, don't take it away from me,
because you don’t know what it means to me

Dat is het natuurlijk. Als een ander, waar je je met ziel en zaligheid aan verbonden hebt, zich weer losmaakt van jou, dan weet die ander ten diepste niet wat dat voor jou betekent. Je wordt weer helemaal op jezelf teruggeworpen en wilt eigenlijk blijven in het gevoel van samen-zijn, liefde, verliefd zijn. Dat gaat niet en je smeekt om het niet van je weg te halen. Maar je weet wel beter. Het moet slijten, wonden moeten helen en er moet energie gevonden worden om opnieuw tot leven te kunnen komen …
 
Ook ik moest eraan geloven om te vertellen over mijn eerste grote liefde. Ook een verhaal met een triest einde, maar ik had een vervolg. 25 jaar na de beëindiging kwam ik bij een reünie mijn love of my life tegen. Ik ben van deze hernieuwde ontmoeting een dag van mijn stuk geweest. Soms denk je dat je iets hebt verwerkt, en zogenaamd ‘een plek gegeven’, maar dan komt out of the blue opeens dat gevoel van lang geleden overweldigend naar boven... En ik kon het niet tegenhouden, wilde weer bij haar zijn, delen wat we gemeenschappelijk hádden. Er was geen aandacht bij mij voor de reden waarom we uit elkaar waren gegaan, alleen maar gevoel van hoe het wás.

Inmiddels al jaren gelukkig getrouwd, deed die hernieuwde ontmoeting mijn hart volop openen voor een oud gevoel, een oude liefde. Het leek wel of de tijd had stilgestaan en we elkaar gisteren nog hadden gezien. Zo diep zit die eerste liefde blijkbaar in mijn vezels dat mijn hart weer openging op het moment dat er ontmoeting plaatsvond: kwetsbaar en raakbaar als voorheen. Verbonden voor het leven, maar niet levensvatbaar meer. Want dat was ook helder: in beider leven was genoeg veranderd.

Wat blijft, is het koesteren van de verbinding.
In de woorden van Freddy Mercury:
Who will remember when this is blown over and everything's all by the way. When I grow older I will be there at your side to remind you how I still love you, I still love you.

Zo gaat het soms met de liefde in ons leven. De liefde blijft, het leven gaat verder. Met zulke ervaringen verwijlen we een tijdlang op de bodem van onze ziel, ervaren we het leven als een hel, maar ontdekken we -als het goed is- ook weer een nieuwe weg omhoog. Zodat we ons opnieuw voor een ander kunnen openen, kwetsbaar worden en liefde delen. Een nieuw ‘samen’, in liefde en leven. Een ervaring rijker, zelfkennis vergroot, meer ontwikkeld in liefde en leven. Zo is leven ook mooi, met al zijn ups-and-downs, steeds weer opkrabbelend en zoekend naar kansen en mogelijkheden om goed te leven.

28. Bovenstaande Blog verschijnt in een reeks ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl.
En op www.stichtingbakboord.nl over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden.

 

 

 

Kunnen gezonde seksuele ontwikkeling en celibaat samengaan?

                                                                                                                4 september 2018
In de elfde eeuw stelde de rooms katholieke kerk het celibaat als verplichting in. In de eeuwen ervoor waren priesters en diakens getrouwd of bewust celibatair gebleven. Om zich geheel en al aan God en de kerk te kunnen wijden. Celibaat als keuze heeft een andere dynamiek dan celibaat als verplichting of zo u wilt: gedwongen keuze.

Een keuze voor celibaat heeft iets eigens in zich. Zelf weeg je af wat de voordelen en nadelen zijn van het -menselijk gesproken- alleen zijn en blijven. Je denkt na over wat voor type mens, persoon, je bent. Je gaat te rade bij anderen en stelt de vraag: zie je mij dit doen? Je zoekt wijsheid rondom de kwestie: is dit mijn roeping en vind ik hier mijn geluk? Je gaat te rade bij God: is dit wat U voor mij in petto heeft? En je bidt dat God je de juiste gedachten, afwegingen en beslissing mag ingeven. Daarna stá je voor de keuze die je hebt gemaakt.

Een verplichting lijkt altijd iets van offerbereidheid, afzien van, te vragen.
Toen ik begin jaren tachtig van de vorige eeuw theologie ging studeren, heb ik de mogelijkheid van het priesterschap serieus overwogen. Vormingsweekenden volgde ik om die weg van leven te onderzoeken. Bijna alle spirituele elementen van het priesterschap spraken mij aan: man Gods zijn, bemiddelaar van Christus, sacramentenbedienaar, verkondiger van het woord en voorganger in de eucharistische maaltijd.

Twee zaken wat minder: gehoorzaamheid aan de bisschop en het celibaat. Die gehoorzaamheid, daar kwam ik misschien nog wel uit, maar over het celibaat struikelde ik. Ik kon me de celibataire levensstaat niet toeëigenen, zag mezelf niet zonder partner door het leven gaan. Ik stelde mezelf alle vragen, bad en besloot pastoraal werker te worden, en open te blijven staan voor de mogelijkheid de liefde van mijn leven te ontmoeten. Zó voelde ik mij geroepen.

Tegelijkertijd ontmoette veelvuldig priesters en priesterstudenten die goed omgingen met het celibaat en openlijk de kritieken op deze levensstaat ter harte namen. Wat was nu het bijzondere aan deze gesprekken? Ze waren open en verrijkten de gesprekspartners. Ze gingen altijd over hoe ’n priester(student) dit kon opbrengen (het is toch een gemis - geen partner?) en checkten of iemand geen priester werd uit frustratie vanwege niet beantwoorde liefdes, of vanuit de ontdekking homoseksueel te zijn of vanuit de behoefte aan veiligheid, macht/gezag en aanzien. Als je elkaar nog beter kende, kon je vragen naar de beleving van seksualiteit. Hoe denk jij aan je trekken te komen, waar ligt jouw seksuele behoefte? Goede, vormende gesprekken tussen studenten theologie.

                                    
Seks met kinderen is gericht
               op het bevredigen van lustgevoelens

Seksuele behoefte was en is – zo blijkt ook uit alle verhalen over seksueel misbruik in de kerk- niet onbelangrijk. De mens is naast een sociaal wezen natuurlijk ook een seksueel wezen. Hij/Zij heeft behoeftes op dit vlak. Dat kun je terzijde schuiven of negeren, of dat kun je onderkennen en erover nadenken wat je hiermee moet. Ik durf de stelling wel aan dat veel daders van seksueel misbruik in de rooms katholieke kerk geen gezonde seksuele ontwikkeling hebben doorgemaakt en weinig nadenken over wat seksualiteit voor hen betekent, welke behoefte bevredigd moet worden en met wie. Gezond is als je hier wél aandacht aan schenkt.

Seks met kinderen heeft vaak van doen met het onvermogen om met een andere volwassene een seksuele relatie te ontwikkelen, met macht over een ander uitoefenen (afhankelijkheid organiseren) en heeft veelvuldig niets te maken met wat wij liefde plegen te noemen, maar is gericht op het bevredigen van lustgevoelens bij de op seks behoeftige dader.
 
               Een seksuele relatie maakt je kwetsbaar

Als iemand seks wil, heeft hij daar soms een ander bij nodig. Soms alleen in gedachten (De menselijke geest kan dromen tot realiteit maken). Gezonde seksuele ontwikkeling wil zeggen dat je ervaringskennis hebt over je eigen lichaam en dat van je partner. Waar raak je opgewonden van en waarom? Wat doet het met jouw lichaam en met het lijf van die ander? Wat wil dat zeggen vanuit de en vanuit jouw natuur? Hoe kun je die opwinding beheersen  en wanneer juist niet? Als je ontkent dat je een seksueel wezen ben, ontwikkel je geen ervaringskennis over je lichaam. Sommige priesters kunnen maar moeilijk omgaan met hun seksuele behoeftes, praten hier niet over en worden verleid om in de fout te gaan. Met alle gevolgen van dien.

Mijn ouders hebben mij het besef meegegeven dat seksualiteit en liefde met elkaar te maken hebben, op een of andere manier in elkaars verlengde liggen. Met dit inzicht werd ik de wijde wereld in gestuurd, waarin ik ontdekte dat dit niet levenslang tot een partner beperkt hoeft te blijven en ook dat het niet altijd een bestendige liefde hoeft te zijn waar je seksualiteit mee deelt, maar iets van gevoel voor die ander speelde altijd wel een rol, ook iets van gezamenlijkheid. Je houdt rekening met de seksuele beleving van de ander en hebt nooit het oogmerk om de ander pijn te doen of te beschadigen. Een seksuele relatie, merkte ik, maakt je ook kwetsbaar en raakt jou (en de ander) in wie jij bent als mens.

Kiezen om geen seksuele relatie aan te gaan, kan gezond zijn. Je zult jezelf hierin moeten blijven polsen en bevragen, een levenslange opgave. Verplicht worden zó te leven herbergt het risico in zich - doordat de keuze niet van binnenuit komt - dat het ongezond of onnatuurlijk wordt. Laten we elkaar goed bij de les houden en elkaar in alle openheid gezond houden.

27. Bovenstaande Blog verschijnt in een reeks ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl.
En op www.stichtingbakboord.nl over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden.

 

Meditatie is trendy

                                                                           31 augustus 2018
Het is gezellig druk woensdag op het Pieterskerkplein in Leiden bij de Orientation Week Leiden (OWL) voor internationale studenten. Sommigen zijn pas diezelfde morgen binnengevlogen om te gaan studeren in Nederland. Ze komen van Finland, Duitsland, Nigeria, Verenigde Staten, Japan, China of Roemenië. De studie psychologie is topfavoriet. De Universiteit van Leiden staat goed aangeschreven en is gewild vanwege de grote diversiteit aan studies.

Met het studentenpastoraat staan we met een informatiekraam op de OWL. We bieden wat snoepjes aan, er staan enkele borden op een placemat en met een paar kleine posters proberen we de aandacht te trekken van de nieuwsgierige buitenlanders. De meeste ogen flitsen langs de kraam en blijven hangen bij de aankondiging ‘weekly mediation’ en ‘a weekend in a monastry’. Opvallend veel studenten zoeken de stilte, de rust en de balans. Verheugd zijn ze dus dat er te midden van allerlei kramen met informatie over huisvesting, vrijwilligerswerk bij Amnesty, Unicef of anderszins ook mensen zijn die aan ‘stilte’ denken.

Meditatie is trendy. Al onze flyers hierover zijn na een paar uur verdwenen in de tasjes van de internationals. We bieden één avond aan, maar als al die studenten ook daadwerkelijk komen, zullen we minstens een tweede avond moeten organiseren. Maar bij studenten weet je het nooit. Soms bied je iets aan en komt er niemand. Soms begin je ergens mee en blijkt er ‘schreeuwende behoefte’ aan te zijn.

                              Je niet laten meesleuren
                            in de snelheid van het leven,
                           maar rust en vrijheid ervaren
                         te midden van dwang en drang

We leven in een tijd dat er heel veel aanbod is van diverse elkaar beconcurrerende activiteiten, zinvol of niet. En onze agenda’s vullen zich snel met wekelijkse gezondheids must-do’s als sport en ander bewegingsaanbod. Health and fit, body and soul. Het is de focus van elke laat-modernist. Zonder kun je haast niet meer.

Meditatie is in. Het is eenvoudig, toegankelijk en het voelt als noodzakelijk. Niet voor niets waren de meest gebruikte woorden van de Leidse internationale studenten in de gesprekken met ons: behoefte aan rust, ruimte, stilte, verdieping en balans. En fijn dat het in een groep gebeurt: “Ik mediteer wel, maar vaak is het zo lastig om het op jezelf te doen. Samen is een extra stimulans om te gaan zitten.” Herkenbaar bij velen, want de discipline is soms ver te zoeken.
  
Meditatie is het begin van balans. Dat is wat we leren. Heel veel door het Westen gevormde mensen willen even ontsnappen aan de druk, drukte en hektiek en zoeken rust in meditatie. Eigenlijk is dat het paard achter de wagen spannen. Meditatie is onderdeel van een manier van leven, een manier van zijn, van zen. Is je realiseren dat je niet gedreven mee hoeft in die snelheid van leven, in die maalstroom van gedachten, in die rollercoaster van actie en maar doorgaan. Is daar ook anders in willen staan en je niet laten meesleuren, maar rust en vrijheid ervaren te midden van dwang en drang. Dat kunnen mensen in onze tijd wel goed gebruiken.

De Tibetaanse Sogyal Rinpoche ziet meditatie als gift: “Leren mediteren is het mooiste geschenk dat je jezelf in dit leven kunt geven. Alleen door mediteren kun je de reis ondernemen om je ware natuur te ontdekken, en op die manier de stabiliteit en het vertrouwen te vinden die je nodig hebt om goed te leven en te sterven.” Dat is het begin, de rest komt vanzelf.

Ik ben benieuwd of al die geïnteresseerde internationals in de hektiek na de opening van het academisch jaar onze meditatieruimte aan het RAPENBURG100 zullen vinden. Want hier geldt toch ook een beetje: eerst zien, dan geloven. We wachten het in alle rust en vrijheid af…

26. Bovenstaande Blog verschijnt in een reeks ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl.
En op www.stichtingbakboord.nl over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden.

 

Seksueel misbruik: te rot voor woorden

                                                                                                 28 augustus 2018
“Het is van zo lang geleden.” En: “Bij de protestantse kerk, de scouting en de sportverenigingen gebeurt het ook.” Twee willekeurige opmerkingen die ik de laatste weken in gesprekken optekende als het seksueel misbruik in de kerk ter sprake kwam met geloofsgenoten. Twee gevaarlijke opmerkingen, want het lijkt iets op te roepen van dat het allemaal niet zo erg is. Het creëert het beeld van dat het overal gebeurt, en dat het iets is uit het verleden. Dus waar zeuren we over.

Met mijn vorige blog heb ik duidelijk willen maken dat seksueel misbruik levenslange schade aanbrengt aan slachtoffers die ermee te maken hebben (tot zelf misbruiken toe). Ik ben de blog geëindigd met: “De kerk moet ook veel meer doen aan preventie. Dat begint bij openheid in de organisatie (in het groot en in het klein) én het vereist een goede begeleiding van priester-kandidaten, opdat zij een gezonde seksuele ontwikkeling doormaken. Laten we hiernaar handelen én hiervoor bidden.”

De geslotenheid van een instituut als de rooms katholieke kerk heeft ervoor gezorgd dat al deze misstanden, pas decennia later boven water komen. Veel van de verhalen over misbruik, als ze al geloofd werden door ouders, parochiebesturen of bisschoppen, zijn gesmoord in de gezagsverhoudingen van die tijd. Veel kinderen die repten over onoorbaar gedrag van priesters en religieuzen werden niet of nauwelijks geloofd. En mocht er aanleiding zijn om het wel te geloven, dan werden ze overgeplaatst en konden ze op een nieuwe plek opnieuw beginnen met hun vieze spelletjes. Geen oplossing dus voor het probleem. En vooral: mond houden erover.

Intussen zijn de tijden veranderd, is het denken over seks met kinderen veranderd en is er veel aan het licht gekomen. Gezagsdragers en machthebbers binnen de Nederlandse kerk zijn al tien jaar bezig met het puinruimen van die vreselijke tijd die achter ons ligt. Na het Deetmanrapport is er een meldpunt seksueel misbruik opgericht. Heel veel zaken (mensen) zijn de revue gepasseerd. Schadevergoedingen zijn vastgesteld en in verschillende hoogten uitgekeerd aan vele  slachtoffers. Sommige slachtoffers zijn niet erkend. Rechtszaken hierover worden gevoerd om alsnog erkenning van het aangedane leed te krijgen…

          We missen een goede analyse,
     preventieplannen en het open gesprek
                over seksueel misbruik

De kerkelijke waardigheidsbekleders zijn moe. Ze hebben geprobeerd barmhartig en oprecht te zijn. Ze hebben geprobeerd zorgvuldig en te goeder trouw te zijn. Ze hebben geprobeerd slachtoffers te erkennen, maar bewijzen van aangedaan leed was soms moeilijk…Dus niet in 100% van de gevallen is het gelukt. Er is diep in de buidel getast, maar of hiermee het verleden is afgesloten … ? Of hiermee ook wat verandert in de kerk ? En last but not least, de pijn die ze ervaren aan alle misbruiksituaties voelen ze tot diep in hun vezels. Want, “we zijn allen deel van hetzelfde lichaam.” Van pijnlijden word je moe, vraag dat maar aan de slachtoffers.

Ik zag Paus Franciscus op een foto deze week. Integer, barmhartig, aangedaan, biddend, moe, minder open dan we van hem gewend zijn. De kerk, die hij vertegenwoordigt, wordt hard aangepakt. Volgens de wetten en regels van de hedendaagse maatschappij. Als instituut moet de kerk zich hieraan onderwerpen en hij heeft met zijn brief geprobeerd hieraan te voldoen, openheid van zaken te geven. Maar in een organisatie als de kerk verloopt niet alles volgens dezelfde logica als in de samenleving. De kerk is anders, moet ook anders zijn. Eén ding is hetzelfde: de machtsstrijd om wie het voor het zeggen heeft in deze wereldkerk.

Wat we missen in Nederland, er heel de wereld, zijn berichten over preventie. Wat we missen is een goede analyse waar het probleem vandaan komt. Wat we missen zijn plannen die aangeven hoe we het als kerk voortaan kunnen voorkomen, beter kunnen aanpakken. Misschien zijn er mensen mee bezig, maar niemand binnen of buiten de kerk die hiervan op de hoogte wordt gesteld.

Wat we missen is het openlijke gesprek over waar de risico’s liggen, hoe we dit kunnen aanpakken en hoe we elkaar als collega’s in het pastoraat (professionals en vrijwilligers) kunnen ondersteunen om van de kerk weer een veilige en betrouwbare kerk te maken. Maar ook hoe we ‘rotte appels’ kunnen aanpakken, opvangen en uit het pastoraat met kinderen houden.

Sommigen roepen: afschaffen van het celibaat. Dat is een heel makkelijke en voor de hand liggende. Ik zou eerder zeggen: maak het celibaat facultatief. Maar helaas is het niet de enige factor die misbruik in de hand werkt. Het begint bij een gezonde seksuele ontwikkeling. Daarover meer in een volgende blog. Voorlopig zullen we vooral met elkaar over seksueel misbruik en de kerk moeten blijven communiceren. Want misbruik is te rot voor woorden!


25. Dit is een aflevering van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. En op www.stichtingbakboord.nl over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden.

 

Meditatie is trendy

                                                                                  31 augustus 2018
Het is gezellig druk woensdag op het Pieterskerkplein in Leiden bij de Orientation Week Leiden (OWL) voor internationale studenten. Sommigen zijn pas diezelfde morgen binnengevlogen om te gaan studeren in Nederland. Ze komen van Finland, Duitsland, Nigeria, Verenigde Staten, Japan, China of Roemenië. De studie psychologie is topfavoriet. De Universiteit van Leiden staat goed aangeschreven en is gewild vanwege de grote diversiteit aan studies.

Met het studentenpastoraat staan we met een informatiekraam op de OWL. We bieden wat snoepjes aan, er staan enkele borden op een placemat en met een paar kleine posters proberen we de aandacht te trekken van de nieuwsgierige buitenlanders. De meeste ogen flitsen langs de kraam en blijven hangen bij de aankondiging ‘weekly mediation’ en ‘a weekend in a monastry’. Opvallend veel studenten zoeken de stilte, de rust en de balans. Verheugd zijn ze dus dat er te midden van allerlei kramen met informatie over huisvesting, vrijwilligerswerk bij Amnesty, Unicef of anderszins ook mensen zijn die aan ‘stilte’ denken.

Meditatie is trendy. Al onze flyers hierover zijn na een paar uur verdwenen in de tasjes van de internationals. We bieden één avond aan, maar als al die studenten ook daadwerkelijk komen, zullen we minstens een tweede avond moeten organiseren. Maar bij studenten weet je het nooit. Soms bied je iets aan en komt er niemand. Soms begin je ergens mee en blijkt er ‘schreeuwende behoefte’ aan te zijn.

     Je niet laten meesleuren in de snelheid van het leven,
                            maar rust en vrijheid ervaren
                          te midden van dwang en drang

We leven in een tijd dat er heel veel aanbod is van diverse elkaar beconcurrerende activiteiten, zinvol of niet. En onze agenda’s vullen zich snel met wekelijkse gezondheids must-do’s als sport en ander bewegingsaanbod. Health and fit, body and soul. Het is de focus van elke laat-modernist. Zonder kun je haast niet meer.

Meditatie is in. Het is eenvoudig, toegankelijk en het voelt als noodzakelijk. Niet voor niets waren de meest gebruikte woorden van de Leidse internationale studenten in de gesprekken met ons: behoefte aan rust, ruimte, stilte, verdieping en balans. En fijn dat het in een groep gebeurt: “Ik mediteer wel, maar vaak is het zo lastig om het op jezelf te doen. Samen is een extra stimulans om te gaan zitten.” Herkenbaar bij velen, want de discipline is soms ver te zoeken.
  
Meditatie is het begin van balans. Dat is wat we leren. Heel veel door het Westen gevormde mensen willen even ontsnappen aan de druk, drukte en hektiek en zoeken rust in meditatie. Eigenlijk is dat het paard achter de wagen spannen. Meditatie is onderdeel van een manier van leven, een manier van zijn, van zen. Is je realiseren dat je niet gedreven mee hoeft in die snelheid van leven, in die maalstroom van gedachten, in die rollercoaster van actie en maar doorgaan. Is daar ook anders in willen staan en je niet laten meesleuren, maar rust en vrijheid ervaren te midden van dwang en drang. Dat kunnen mensen in onze tijd wel goed gebruiken.

De Tibetaanse Sogyal Rinpoche ziet meditatie als gift: “Leren mediteren is het mooiste geschenk dat je jezelf in dit leven kunt geven. Alleen door mediteren kun je de reis ondernemen om je ware natuur te ontdekken, en op die manier de stabiliteit en het vertrouwen te vinden die je nodig hebt om goed te leven en te sterven.” Dat is het begin, de rest komt vanzelf.

Ik ben benieuwd of al die geïnteresseerde internationals in de hektiek na de opening van het academisch jaar onze meditatieruimte aan het RAPENBURG100 zullen vinden. Want hier geldt toch ook een beetje: eerst zien, dan geloven. We wachten het in alle rust en vrijheid af…

26. Bovenstaande Blog verschijnt in een reeks ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl.
En op www.stichtingbakboord.nl over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden.

 

Waar ligt jouw roeping in het leven?

                                                                                                                                25 augustus 2018
Ze was al een tijdje geïnteresseerd in het kloosterleven, kwam er helemaal tot rust en vond haar directe lijntje met God. Maar was het haar roeping om hierbij te horen? Was het haar levenbestemming (half in de twintig) om hier te zijn en te blijven? In de jongerengroep waar ze toe behoorde was een jongen die haar wel leuk vond. Ze kreeg verkering en ze bleef bij de zusters komen.

Na een tijd ging haar verkering uit. He was niet leuk. Het deed hart-stikke pijn. Om tot rust te komen trok ze zich enige tijd terug in het klooster. “Ik wil alles eens goed op een rijtje krijgen”, zei ze tegen me. “Enneh, is dat gelukt”, vroeg ik toen ik haar een maand later sprak. “Nee, niet helemaal. Ik blijf maar heen en weer geslingerd worden tussen twee verschillende toekomstperspectieven. Wat is mijn roeping, weet u dat?”  

Roeping is een moeilijk ding. Hoe en wanneer weet je waar je roeping ligt? Mijn eigen roeping is uiteindelijk in het pastoraat tot uitdrukking gekomen. Maar als diaken ligt mijn roeping ook in mijn huwelijk en gezinsleven. Diep van binnen strijden die twee roepingen geregeld met elkaar, maar tegelijkertijd staan ze hand in hand in waar het in mijn leven om gaat: betekenisvol zijn voor een ander.

Of die ander nu zeer nabij is, of iets verder weg, dat maakt geen verschil. In die relaties komt voor mij God pas echt tot leven. Zijn dragende liefde geeft mensen ruimte om tot hun recht te komen en om er voor elkaar te zijn. Om zelf ook liefde uit te dragen in alle diversiteit die liefde eigen is: aandacht en tijd hebben, attent zijn, luisteren, een ander steunen. Onvoorwaardelijk, met het heil van die ander voor ogen.

Roeping is ook een proces, dat zich binnenin onszelf ontwikkelt. En blijft ontwikkelen. Eenmaal geroepen betekent niet dat het daarna tot stilstand komt. In mijn geval heb ik begin dit jaar tijdens een sabbatverlof veel tijd besteed om tot het inzicht te komen dat ik hierboven beschrijf: ik word geroepen tot mijn werk én tot mijn relatie/gezin. Niet dat ik dat niet wist, maar ik moest er weer eens tijd, aandacht en zorg aan besteden.

             Je juiste oren opzetten om te luisteren
     wat het leven, wat God, voor jou in petto heeft

De laatste jaren leek het wel alsof het pastorale werk het enige was dat telde, altijd op de eerste plaats kwam. De verdieping voor mij kwam toen ik besefte dat beide een even belangrijke roeping zijn en dus eenzelfde tijd, aandacht en zorg behoeven. En met dat besef kon ik mijn agenda anders inrichten en aan beide roepingen toekomen. Heb ik ervoor gebeden, me laten inspireren van buitenaf? Ja, in meditatieve momenten komen inzichten bovendrijven, beginnen antwoorden te komen. Ook ik ga hiervoor af en toe een klooster in.

In alle Bijbelse verhalen over roeping verloopt het niet volgens een snelle procedure van vraag en antwoord. Nee, dikwijls wordt de Stem die vraagt naar de levensbestemming maar vaag gehoord. Even zovele keren is er ruis op de lijn of worden mensen op andere gedachten gebracht. Je juiste oren opzetten om te luisteren wat het leven, wat God, voor jou in petto heeft, is blijkbaar lastig en zeker geen dagelijks ritueel voor ons.

Tijd nemen om te bezinnen, om na te denken over de zin van ons leven, om te reflecteren over wat voor ons, voor onze wereld/schepping en voor de Allerhoogte het meest waardevol is, is in de drukte en druk van ons moderne leven noodzakelijk om ‘anders’ te luisteren naar wat leven kan zijn.

Deze jonge vrouw heeft nog tijd genoeg om veel van het leven te ontdekken, om veel over het leven te leren en te ervaren wat het meest belangrijk is in het leven. In een klooster zal ze als gelovige meer de kant van God, het religieuze leven en het gemeenschapsleven belicht krijgen. In de wereld zal ze als gelovige meer de kant van de samenleving: ‘in’ maar niet ‘van’ de wereld zijn kunnen ervaren. Bij sommige religieuze gemeenschappen liggen beide focussen voor de hand.

Wat ze ook kiest, het moge haar heil en zegen brengen. Daar kan ik ook met alle liefde die ik in me heb voor bidden.
 

Dit is nummer 24 van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl.  

 

heksenjacht priesters terecht

                                                                                                      22 augustus 2018
En weer is er verschrikkelijk nieuws over massaal seksueel misbruik, gepleegd door priesters van de katholieke kerk. Verschrikkelijk nieuws voor al die slachtoffers wiens leven verwoest is en die gebruikt zijn als speeltje om iemands seksuele lusten te bevredigen. Want zoveel is duidelijk, het gaat niet om liefde, het gaat om lust. En het gaat om macht, macht over een andere mens – klein en kwetsbaar en aan jouw zorg als pastor toevertrouwd-, een andere mens die misbruikt wordt voor jouw eigen gerief… Het gaat ook om ‘gelegenheid’: veel kinderen bij elkaar op internaten geleid door religieuzen en priesters. Schandalig. Onvoorstelbaar. Niet geloofwaardig. Verwerpelijk. Mensonterend.

Hoe kan een priester die gelooft in de hemel en de aarde, in Gods liefde en gerechtigheid, in ieder mens als beeld van God, in vertrouwen als basis van ontmoeting, in Gods aanwezigheid in liefdes- en vriendschapsrelaties (Ubi caritas, Deus ibi est), in verlossing, bevrijding, waarachtig leven en opstanding…., hoe kan zo’n ‘man Gods’ anderen, kleine mensen, zoveel onrecht en leed aandoen? Hoe kan hij recht staan voor Gods aangezicht? Wereldlijke rechtspraak is nog één, maar hoe verantwoordt zo’n man zich tegenover zijn Schepper?

Kinderen die zijn misbruikt op seksueel gebied, zijn op meerdere manieren misbruikt en voor het leven geschonden. Er is macht over hen uitgeoefend door mensen die normaal gesproken gezag uitstralen en verdienen. Er is gelogen en bedrogen. Kinderen zijn meegenomen in ‘een geheim’ waar alleen zij van mochten weten Er is misbruik gemaakt van hun (basis)vertrouwen om zich over te geven aan een betrouwbare ander. 

Effecten zijn dat deze kinderen (later) heel veel moeite hebben om relaties aan te gaan. Hun basic trust is geschonden. Het veilig kunnen en mogen wegkruipen bij een ander, gelijkwaardig of volwassen, wat zo nodig is om mens te zijn in al je kwetsbaarheid en kleinheid, gaat altijd gepaard met als de ander hier maar geen misbruik van maakt. Als hij/zij mij maar geen pijn gaat doen. Als … vul maar in.

Naast deze slachtofferkant is in dit kind potentieel ook het zaad gelegd om dader, misbruiker, te worden. Tijdens mijn lange jaren bij justitie heb ik geregeld pedoseksuele misbruikers gesproken en begeleid. Wat ik nooit begreep, was het deel van hun levensverhaal waarin ze mij toevertrouwden dat ze zelf misbruikt waren. Slachtoffers die daders worden, het stuit enorm tegen de borst. Dat wat jou is overkomen, doe je toch nooit en te nimmer een ander aan!

     Als je tot in je diepste vezels kapot gemaakt bent,
               wil je rechtzetten wat jou is aangedaan

Minstens twee redenen blijken mee te spelen.

1. (Een deel van) je gevoel is kapotgemaakt, en je kunt daar niet meer emotioneel bij. Dus, liefhebben en liefgehad worden is een ervaring die onder een heel dikke grijze deken ligt. Dat heeft enorme impact op hoe je relaties aangaat, in stand kunt houden en warme en liefdevolle inhoud kunt geven. Waarachtig, eerlijk en liefdevol mens zijn wordt een ideaal waar je bijna niet meer bij kunt, wat niet meer voor jou lijkt weggelegd.

2. Het tweede is wraak. Ik weet er het fijne niet meer van, maar mensen schijnen fundamenteel zo in elkaar te zitten dat áls je tot in je diepste vezels geraakt, kapot gemaakt bent, dat er dan iets in je opstaat dat alle normen en waarden opzijschuift en maar met éen ding bezig is: rechtzetten wat jou is aangedaan. En dat kan door hetzelfde wat jou is overkomen een (soms willekeurige) ander aan te doen. Vereffening door wraak dus.

Daar kun je naderhand spijt van hebben, maar dan is het meestal te laat. En als het een maal is gebeurd, dan is de drempel om het een tweede, derde keer te laten gebeuren veel lager geworden en praat je je daden voor jezelf goed met smoesjes en drogredenen, totdat de waarheid aan het licht komt en je niet langer meer kunt ontkennen dat er misbruik heeft plaatsgehad. Vaak kan pas dan misbruik worden gestopt.

Priesters die zich schuldig maken aan misbruik, moeten vervolgd worden. De kerk moet hiervan verschoond blijven. Omwille van de waardigheid van iedere mens en van het behoud van zijn of haar basic trust. Omwille van de heiligheid die de kerk voorstaat, waarin ze in Gods naam voorbeeld wil zijn voor de hele wereld. Omwille van een geloof dat en een God die mensen wil bevrijden tot waarachtig leven en niet kapot wil maken door het basisvertrouwen van het leven van een ander te schaden.

De kerk moet ook veel meer doen aan preventie. Dat begint bij openheid in de organisatie (in het groot en in het klein) én het vereist een goede begeleiding van priester-kandidaten, opdat zij een gezonde seksuele ontwikkeling doormaken. Laten we hiernaar handelen én voor bidden.
In een volgende blog kom ik op deze preventie terug. 

Dit is nummer 23 van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn vrijwilligerswerk is te vinden op www.stichtingbakboord.nl en over zijn werkplekken op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl

 

Hoe worden studenten gevormd?

                                                                                                    17 augustus 2018
Wat voor organisatie zijn jullie eigenlijk? Het is een veel gestelde vraag op de informatiemarkt tijdens de Leidse introductieweek (El Cid) voor eerstejaarsstudenten. Als studentenpastoraat staan we hier met een kraam en de menskracht die professioneel dit werk uitvoeren: een protestantse, een katholieke en humanistische ‘pastor’ (m/v).

“Onze gerichtheid is jouw persoonlijke ontwikkeling”, zeggen we tegen de eerstejaars die afkomen op onze uithangborden ‘Stilte en verdieping’, ‘Maaltijd en gesprek’, ‘Mens en maatschappij’, ‘Leven en keuzes maken’. Dan beseffen ze meteen dat een vluchtig gesprek over een eventueel lidmaatschap van een vereniging niet tot de mogelijkheden behoort. Want hier staan ze bij een organisatie die ‘ertoe doet’ en ‘ergens over gaat’.
Maar hoe dan? Wat moet ik me hierbij voorstellen?

“L.S.E.-RAPENBURG100 is geen studentenvereniging. We zijn een organisatie op levensbeschouwelijke grondslag die activiteiten en ruimtes aanbiedt voor ontmoeting en verdieping. Daarnaast gaan we graag aan de slag met ideeën die jullie als studenten zelf aandragen en geven we training aan besturen van studie- en studentenverenigingen waar (beter) samenwerken, motivatie en stresshantering aan bod komen. Wij gaan ervanuit dat het met de focus op academische vorming wel goed zit, maar zijn benieuwd naar het antwoord op de vraag: wat voor invloed heeft dit alles in deze fase van jouw leven op jouw vorming als mens, als persoon? We hebben geen kant-en-klaar antwoord, maar brengen onze levenservaringen, onze expertise en onze levensbeschouwelijke achtergronden graag in gesprek met jouw ervaringen en groeiende inzichten om een voorlopig antwoord te formuleren.”    

                 Vaak genoeg komen verhalen los
        over stress, overspannenheid en burn-out


Dat is inderdaad wat we doen. Ontmoeting organiseren tussen en met studenten. Ze bij elkaar brengen in een sfeer van openheid, veiligheid en vertrouwen. Ze bij elkaar brengen om tijd in te ruimen voor wat we ‘een goed gesprek’ plegen te noemen. Een gesprek dat ergens over gaat, waarvan je voelt ‘dit doet ertoe’ of ‘hier kan ik wat mee in mijn leven.’ Het grootste compliment dat we kunnen krijgen is als studenten na bijvoorbeeld een Have-a-break- of Food-for-thoughtmaaltijd zeggen: “Ik kom zo graag, omdat ik hier helemaal mezelf kan zijn. Ik voel me gezien, gehoord en begrepen. Ik hoef me niet te verdedigen, maar kan twijfels, zorgen en vragen op tafel  leggen waar constructief op wordt gereageerd.” Of: “It feels like home.” 

Dat is ook zo mooi aan ons pastoraat, dat we zo’n klimaat met elkaar kunnen opbouwen en aanbieden. Tegelijkertijd geeft het aan in wat voor wereld studenten zich dagelijks bewegen, wat er van hen wordt gevraagd en verwacht en hoe ze daarin kunnen overleven. Vaak genoeg komen bij ons verhalen los over stresssituaties, overspannen gevoelens, overvraging, burn-outdreiging en onzekere toekomst (want: geen werk na afstuderen).

Vanuit de maatschappij wordt druk gelegd op deze jonge mensen en dit ervaren bij tijd en wijle als zeer onaangenaam en niet draaglijk. Mét hen zoeken wij naar manieren om hier op een goede manier mee om te gaan, zodat het wel t dragen is. Centrale vraag: wat is er nodig om hiermee gezond en goed om te gaan? Wat past bij jou, jouw ethische kaders? Kun je goed voor jezelf zorgen en de ander toch niet vergeten? Wat zijn reële verwachtingen van ouders, van de hogeschool of academie, van jezelf in relatie tot beschikbaarheid van tijd en energie.
Nogal eens merken we dat iedereen iedereen opzweept tot maatstaven die soms aan het bovenmenselijke grenzen. Door tijd te nemen en vragen hierover te stellen, begeleiden we studenten om reële doelstellingen te formuleren en dichterbij zichzelf te blijven. Ook onderzoeken we uit welke basis zij putten om een goed mens te kunnen zijn in een constant veranderende wereld.

Pastoraat heeft voor mij te maken met heel ons zijn, met alles dat ons tot persoon maakt, met de existentiële lagen van ons mens-zijn, met hoe iedereen zijn of haar levensbeschouwing vormgeeft. Als studentenpastor mag ik met studenten meelopen om een bijdrage te leveren aan een gezonde en levensrijke persoonlijke ontwikkeling . Anders dan vroeger moeten pastores moeite doen om gevonden te worden door studenten. Gelukkig lukt dat ons in veel gevallen.

22 - Dit is een aflevering van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl.  
En over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden op www.stichtingbakboord.nl.

 

Altijd alleen ...

                                                                                                                    15 augustus 2018

Ze heeft geen kinderen. Na het overlijden van haar man partner blijft ze alleen achter. “Iedere dag is hetzelfde. Je bent altijd alleen, je voelt je alleen, je moet alles alleen doen. Natuurlijk is er wel hulp van familie, maar ik mis gewoon iemand naast me. Ik heb niets om voor te zorgen. Ik hoef alleen voor mezelf te zorgen, maar dan maakt het mij niet uit wat voor eten ik maak. Voorheen zorgde ik. Nu hoef ik met niemand rekening te houden. Ik ben altijd alleen. En of ik nu de hele dag op bed lig of niet de hele dag op bed lig, maakt niet uit. Vaak maak ik geen plannen. Het wordt steeds moeilijker om iedere dag te bedenken wat ik ga doen.

Eenzaamheid. Ik kom het nogal eens tegen. Mensen die zichzelf stelselmatig terugtrekken. Mensen die door anderen bewust worden ‘vergeten’ omdat ze als steeds lastiger, zuurder en onaangenamer worden ervaren. Vaak zit hier een heel verhaal achter, zoals hierboven een stukje wordt weergegeven. Ze heeft weinig contacten. Mensen komen niet meer, zegt ze. Ze wordt ook niet meer gevraagd om ergens koffie te komen drinken. Toen ze nog samen waren, zij en haar man, ja toen kwamen ‘de anderen’ wel en zij kwamen ook bij andere mensen. Maar nu hij al weer een paar jaar is gestorven wordt haar kring kleiner en kleiner. En dan overlijden om haar heen ook steeds weer bekenden.

Overigens, ze probeert best wel om nieuwe contacten op te bouwen, maar het blijft moeilijk voor haar. Kinderloos en oud als ze is, treft ze mensen die volop in de kinderen en kleinkinderen zitten. Hun situatie is anders dan de hare. Ze ervaart het als een groot verschil of je je kinderen over de vloer hebt of dat je ‘niks over de vloer’ hebt. Haar zus en broer hebben daardoor zo hun eigen leven, en wonen ook niet naast de deur. De hele week is voor hen gevuld met gaan naar hun eigen kinderen, komen van de kleinkinderen, een verjaardag zus en een verjaardag zo. Ze maken deel uit van een totaal ander onherkenbaar sociaal netwerk, dan waarin zij zich bevindt. Het maakt jaloers en afgunstig, zorgt voor isolatie en terugtrekken. Ze wil dat niet, vecht ertegen, maar kan de situatie niet keren. Haar conclusie: ‘ze’ hebben weinig tijd voor een ander, weinig tijd voor mij.

Communicatie van hart tot hart, met het koppie erbij

Als ik er naar vraag, blijkt dat toch best allemaal wel mee te vallen. Het gaat uiteindelijk ook niet om de hoeveelheid bezoekjes of telefoontjes, maar om eenzaamheid. Ze heeft het mee eens gevraagd: denk jij dat ik eenzaam ben? Ja, heb ik toen naar eer en geweten geantwoord. Ons gesprek erna ging over hét kenmerk van eenzaamheid: gebrek aan betekenisvolle relaties. Ze komt wel mensen tegen, en heeft wel familie. Maar deelt met niemand meer wat er echt omgaat in haar hoofd en hart. En als ze dat per ongeluk wel eens doet, dan schrikken mensen en zeggen: zo moet je niet denken! Zij voelt zich dan weer weggezet en niet begrepen.

Het zijn de gesprekken met echte vrienden en vriendinnen, die iedereen nodig heeft. Het zijn de gesprekken die ergens over gaan, die soms schuren en moeilijk zijn, maar waarvan je achteraf tegen elkaar zegt: blij dat we het er met elkaar over hebben gehad. Het is de communicatie van hart tot hart, met het koppie erbij.

Deze gesprekken lossen je alleen-zijn niet op, maar verdrijven wel je gevoel van eenzaamheid. Er is namelijk iemand waarmee je in vriendschap verbonden bent en waar je je diepste gevoelens mee kunt delen. Waar je kritiek van krijgt die niet bedoeld is om af te breken, maar om je een bijzonder mens te laten blijven zijn. Waar je échte belangstelling ervaart naar het wel en wee waarmee je te maken hebt. Waar je je niet schaamt om hulp te vragen of de roep om gezelschap neer te leggen. Zulke vriendschappen blijken tegenwoordig schaars, maar o zo belangrijk. Je gunt ze iedereen.

Ondanks de ellendige situatie waarin ze zit, moet ik zeggen dat ze humor heeft. Ondanks het isolement vind ik haar een mooi mens. Ondanks haar nukken en morren ziet ze haarfijn waar het in het leven om draait: zorgen voor elkaar en gewaardeerd worden. Dus ik blijf haar bezoeken en blijf naar haar luisteren. Ik leer van haar en geef terug wat ik opsteek. Ik lach met haar en geef haar af en toe voorzichtig op haar donder: je bent ook wel een beetje verwend, toch? Ik ben geen vriend, maar we hebben wel verbinding.

Ze is blij met mijn bezoekjes en fleurt bij momenten even op. Zo’n mens kun je toch niet loslaten? Toch moet ik verder. We maken een nieuwe afspraak en ik zeg: “Tot de volgende keer.”

Dit is nummer 21 van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. En op www.stichtingbakboord.nl over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden.

 

Uit de bak, aan de bak

                                                                                                                                   10 augustus 2018
Het bezoek duurde vijf kwartier. De omgeving: kaal, benauwd warm, onverschillig rondlopende mensen, men-with-a-mask. Wij zaten in een kamertje apart. Een grijs kantoortje met formicatafel, een zwart-grijze kantoorkast. Kleurloos. Hoe anders was ons gesprek met deze gedetineerde!
Een zogenaamde first offender. Een man waar hoop, geloof en vertrouwen uitsprak. Een man, die uit de bak aan de bak wilde. En daar had hij hulp bij nodig.

Stichting BAKboord Den Haag begeleidt ex-gedetineerde mannen en vrouwen naar betaald werk toe. De stichting is opgericht om mensen een tweede, derde of misschien wel zevende kans te geven. Niemand gaat verloren. Ik ben voorzitter van deze mooie stichting. In deze zomertijd besteed ik een dag in de week aan praktisch werk zoals het voeren van intakegesprekken, rapportages maken, aanmeldingen verwerken, aanvragen van subsidies verzorgen en dergelijke.

Vandaag ben ik met een coach in een van de Zeer Beperkt Beveiligde Inrichtingen (ZBBI). Geen gewone gevangenis dus, maar een ‘open inrichting’ waar de mannen elke dag naar hun (doorgaans onbetaalde) werk gaan buiten de gevangenis om zo alvast te wennen aan het leven straks als ze vrij zijn. ’s Avonds en ’s nachts zijn ze dan weer ‘binnen de muren’.
Niet elke gedetineerde komt hiervoor in aanmerking, je moet door een screening. Meestal als je goed gedrag hebt getoond, als je betrouwbaar bent in afspraken en bij toegestaan verlof keurig terug bent gekomen, kun je in aanmerking komen om in fases wat meer vrijheid te krijgen. Want ja, eens kom je weer buiten. De ZBBI is de een na laatste fase voordat je vrij komt.

        ‘Samen aan het begin van jouw toekomst staan’
                           is spannend en inspirerend

De man tegenover ons is van het soort dat je kent vanuit de prisonseries. Groot, sterk, tatoes en een wat nonchalante houding. Maar als we gaan zitten, ons voorstellen en samen gaan kijken naar wat we voor hem kunnen betekenen, lijkt er iets in zijn ogen te veranderen. Het komt vooral door de vrijwillige jobcoach naast me. Hij stelt voor om even iets over onszelf te zeggen voordat we gaan beginnen en vertelt dat hij vader en opa is, dit jobcoachen als vrijwilligerswerk doet en het leuk vindt hem te ontmoeten.  Ik neem het stokje over en deel op dezelfde wijze enkele privé-zaken.

De man is zichtbaar verbaasd, zeker over het feit dat wij dit als vrijwilligers doen. Het is niet de eerste keer dat wij dit tegenkomen. Het is de kracht van de werkwijze van Stichting BAKboord Den Haag. Mensen die -professioneel- hun vrije tijd ter beschikking stellen voor deze doelgroep zijn heel vaak trouw en betrouwbaar. Zij geven over het algemeen niet zo snel op en zijn zeer geïnteresseerd in degene die ze begeleiden naar betaald werk.

‘Samen aan het begin van jouw toekomst staan’ vinden ze niet alleen spannend, maar ook inspirerend. Geen mens is hetzelfde. Geen mens bewandelt hetzelfde pad. Elke deelnemer aan onze trajecten stippelt met zijn of haar jobcoach de eigen weg uit die bij hem/haar past. Dat is een groot deel van het succes van deze wijze van werken.

Gaat het dan nooit fout? Tuurlijk wel. Er zijn tijden dat ogenschijnlijk gemotiveerde kandidaten afhaken of terugvallen in ‘oud gedrag’. En er zijn tijden dat er teleurstelling op teleurstelling volgt. Vaak is dat al aan het begin van het traject. Dan constateren we samen dat de kandidaat er nog niet klaar voor is. De coachende manier van werken heeft zich bewezen - wij werken op basis van een wederzijds vertrouwen dat groeit. Als iemand zich (nog) niet kan openstellen voor begeleiding dan werkt het meestal niet. Maar, misschien later…

Bij deze man gaat het goed komen. Hij is open en wil zich op een goede manier laten begeleiden. Hij heeft al heel wat opleidingen afgebroken, is meerdere keren van baan gewisseld. Nu wil hij eens een keer iets afmaken. Hij heeft ook een droom: werken in een branche waar hij nu vooral hobby-istisch bezig is. Wij gaan én met betaald werk én met zijn hobby aan de slag. Om hem goed op weg te kunnen helpen, zodat detentietijd voor hem écht tot het verleden behoort. In het vertrouwen dat zijn leven weer kleur krijgt.

Dit is nummer 20 van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken of zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag is te vinden op: www.stichtingbakboord.nl  , www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl

 

Over schooltijd en levenslessen

                                                                                                                         7 augustus 2018
Wat gebeurt er als je op een parochiebureau even aanwipt om een kop koffie te drinken? Dan krijg je allerlei verhalen van mensen te horen. Zo ook deze morgen. Een man vertelde over zijn schooltijd (een halve eeuw geleden) en hoe hij als jochie werd bestraft omdat hij gezegd had tegen de docent dat hij iets niet eerlijk vond. De docent had namelijk een klasgenootje ergens toestemming voor gegeven, en er was geen toestemming voor hem terwijl hij om dezelfde gunst vroeg. Hij vond dit oneerlijk en die opmerking werd net op prijs gesteld. Hij was brutaal.
Nu is er gelukkig in het onderwijs heel wat veranderd, maar vanzelfsprekende gezagsverhoudingen – in dit geval tussen leraar en leerling-, en je gedragen naar deze vastliggende verhouding, zijn van alle tijden.
In de roerige zestiger jaren ging de maatschappelijke strijd onder andere over deze gezagsverhoudingen. Het gezag, dat macht uitoefende, was herkenbaar in de regering, de burgemeester, de pastoor en dominee, de onderwijzer en de politie. In je opvoeding leerde je al om tegen deze mensen niet brutaal te zijn. Tegenover volwassenen moest je sowieso je (grote) mond houden. Wat we tegenwoordig als een groot goed beschouwen, een eigen mening, werd een halve eeuw geleden als brutaal bestempeld. Toen moest je je gedeisd houden en doen wat het gezag zei.
Zo’n jochie, die ervoor uit kwam dat hij iets oneerlijk vond, werd gestraft met strafwerk en nablijven op school. Opstandige Amsterdamse studenten in the sixties konden van de politie met de wapenstok krijgen. Je had te luisteren naar de (oudere) mensen die van het gezag waren en het beter wisten...

Toen ik in de zeventiger jaren van de vorige eeuw op de middelbare school zat werden de gezagsstructuren opgerekt. Zo mochten we de leraren met hun voornaam aanspreken en gingen wij – leerlingen en docenten- veel amicaler met elkaar om dan mijn ouders ooit voor mogelijk hadden gehouden. Alles veranderde, dus ook deze verhoudingen. Niet dat je er beter van ging leren, maar goed. En, pubers blijven pubers. En dus werden er grenzen verkend, en ook hier bleek: ook al leken de verhoudingen anders, niet alles werd geaccepteerd.

                             “Macht krijg je toegeschoven,
                                  gezag moet je verdienen.”

Ik herinner me nog goed dat ik mij in die tijd ontplooide van verlegen jongen tot een flapuit. Toen een van de docenten in de les trots vertelde dat zijn vrouw een kind gekregen had, vroeg ik pardoes: “Van jou?” Deze opmerking viel totaal niet in goede aarde. De docent natuurkunde liep rood aan en werd ziedend. Ik had (logisch!) de grens van het toelaatbare ruimschoots overschreden. Het was een brutaliteit van een dusdanige orde, dat deze docent een streep trok: ‘tot hier en niet verder.’
Ik realiseerde me destijds totaal niet hoe diep ik deze man raakte met mijn grappig bedoelde opmerking. Zijn boosheid heeft me ook wel geleerd maat te houden. Ik denk dat we hierover na de les wel ‘een goed gesprek’ hebben gehad, waarin hij me haarfijn zal hebben uitgelegd hoever de implicaties van mijn opmerking reikten. Hij zal me ook hebben verteld dat ik niet zijn vriendje ben, maar nog altijd zijn leraar. In verwarrende tijden (als de seventies en mijn pubertijd) kom je door zo’n incident hard op de bodem van het toelaatbare en het acceptabele in het leven van een mens terecht. Ik kan me zo’n gesprek overigens niet herinneren. Wel is het een feit dat nadenken over gezag en macht mij altijd intrigeert.
De laatste maanden zijn er wereldwijd weer veel berichten over dictators, mensen met ongelimiteerde macht, die weinig gezag kennen maar o zoveel macht hebben. Of het nu in Zuid Amerika, de Verenigde Staten, Rusland of in Afrika is, je houdt je hart vast wat ze met die macht gaan doen. “Macht krijg je toegeschoven, gezag moet je verdienen.” Deze uitspraak heb ik al heel lang in mijn parate geheugen staan en is mijn overtuiging geworden. Wat erachter zit, is dat gezag altijd gaat over wijsheid, medemenselijkheid, belangen van hoog-en-laag, meer-en-minder aanvoelen en daar afgewogen mee omgaan.
Dat gesprek met die docent natuurkunde móet er geweest zijn (maar ik heb het waarschijnlijk als erg onprettig ervaren en verdrongen), want ik heb deze leraar de jaren erna altijd hoog in het vaandel gehad. Ik moet iets aan levenswijsheid van hem en deze gebeurtenis hebben opgepikt. In ieder geval dat je sommige dingen niet zegt. Niet omdat het brutaal is, maar omdat je mensen – ook onbedoeld- met woorden pijn kunt doen.   

Dit is de negentiende overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor bij RAPENBURG100 in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden: www.stichtingbakboord.nl.                                                                                                                                     

 

 

Wachten om te kijken of er eten over is...

                                                                                                                                3 augustus 2018
Deze week was ik bij een uitdeelpunt van de Voedselbank en trof daar een collega. Hij vertelde me dat de meeste mensen die nu aan de koffie zaten, en niet in de afhaalrij stonden, niet (meer) op de lijst van de Voedselbank stonden, maar aan het wachten waren tot het laatste uur. Als er dan onverwacht eten over zou zijn, konden zij misschien iets mee naar huis krijgen. Het was geen garantie, maar ze hadden het ervoor over om een groot deel van de dag te wachten. Soms op iets, soms op niets. 
Zulke verhalen blijven schrijnend, vind ik. Want wat voor situaties gaan hierachter schuil? Hoeveel gezinnen zijn hiervan afhankelijk? Niet zo lang geleden hoorde ik een getal van enige honderdduizenden in Nederland. En dat in een land dat tot de meest welvarende in de wereld behoort! Ook hier is de kloof tussen arm en rijk de laatste decennia duidelijk gegroeid. Onder druk van de economische crisis waar de ‘gewone man’ niet om had gevraagd, zijn er maatregelen genomen die voor de allerarmsten het minst goed zijn. Te triest voor woorden, maar ook in Nederland zijn voorzieningen als de Voedselbank hoogstnoodzakelijk om mensen, gezinnen met kinderen, overeind te houden door middel van een wekelijkse aanvulling op hun boodschappen. En deze voorzieningen worden gerund door een groot leger aan vrijwilligers, dat zich week in week uit inzet om he bestaansminimum  van velen hoog te houden.  

                                       De Voedselbank is ooit óók opgericht
                            als protest tegen de overproductie van voedsel


Onlangs kwam in deze ‘komkommertijd’ een bericht in de media voorbij over het openen van een grote koelcel in het Westland voor de Rotterdamse Voedselbanken. Feit is dat veel mensen die afhankelijk zijn van de Voedselbank weinig tot geen versproducten krijgen. Sowieso zie je bij de allerarmsten een tekort aan vitaminen, die juist in verse groente en fruit zitten. Door de ingebruikname van de koelcel kan hier wat aan worden gedaan. Twee dingen vallen me hierbij op.
1. Dat tekort aan versproducten is het resultaat van veel inzamelingsacties voor de Voedselbank onder het winkelende publiek, die gericht zijn op houdbare producten. Houdbare producten zijn langer te bewaren, makkelijker op te slaan en over verschillende weken te verspreiden bij het uitdelen. De aanvoer van binnenkomende producten vraagt dus om een andere, bredere aanpak. Nu er een koelcel is, behoren wellicht ook versproducten tot de mogelijk te schenken producten.
2. De professionalisering van de Voedselbank. Dit is al langer aan de gang. Was de Voedselbank decennia terug een amateuristisch gebeuren, met de (terechte) controles van de voedsel-en warenautoriteit is de zorg om de kwaliteit van het aangeboden voedsel verbeterd. Klanten van de Voedselbank krijgen zo een goed pakket aan etenswaren. De Voedselbanken zijn regionaal georganiseerd en er wordt heel wat vergaderd om alles in de organisatie vlekkeloos te laten verlopen.     
Aan de kant van de klanten zijn er strenge, goed controleerbare, selectiecriteria ontwikkeld die misbruik zoveel als mogelijk tegengaan.

De Voedselbank is ooit opgericht omdat mensen zich boos maakten over armoede, maar óók als protest tegen de overproductie, het doordraaien op de veiling van eetbaar voedsel. Dit aspect van de Voedselbank blijft redelijk onderbelicht. Het is goed om daar misschien de komende tijd wat vaker bij stil te staan. Wellicht in het kader van de Oogstdankdag of de Dag van de Schepping (1 september), die Paus Franciscus naar aanleiding van zijn schrijven ‘Laudato Si’ twee jaar geleden heeft ingesteld. We moeten ons de vraag blijven stellen: hoe gaan wij om met de wereld, ons milieu, de schepping die we in beheer hebben gekregen?
In deze tijd van droogte is er terecht veel aandacht voor de economische consequenties die het heeft voor de voedselproducerende bedrijven, maar waar is het nadenken over de uitputting van de aarde door monocultuur gebleven? De kritiek op ons economisch systeem, waarin veel meer wordt geproduceerd dan noodzakelijk, blijft iets waar we mee bezig moeten zijn. Omwille van een rechtvaardigere, gezondere en duurzamere samenleving. Omdat die wereld ons in beheer is gegeven.

Dit is de achttiende overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de parochiefederatie St. Franciscus, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag: www.stichtingbakboord.nl.                                                                                                                                     

 

Trouwen en traditie

                                                                                        31 juli 2018
Soms word je als pastor verrast door de mensen die met verbinding met je zoeken. Zo ook enige tijd geleden toen ik een uitgebreide mail kreeg van een toekomstig bruidspaar dat via-via mijn adres had gevonden om mij de vraag te stellen of ik ze wilde trouwen. Dit jonge stel behoort niet tot de Leidse studentenwereld waarin ik mij beweeg. Ze wonen ook niet in de parochie waar ik werkzaam ben. Maar ze wisten mij wel te vinden.
Hun motivatie om mij te benaderen kwam voort uit het feit dat hun parochie geen vaste voorganger had. “Hierdoor – en omdat wij de kerk beperkt bezoeken- vinden wij het erg moeilijk om een echte klik met onze parochie te vinden.” En ze hoopten dat er een mogelijkheid was dat ik iets voor hen kon betekenen. Een prachtige, uitgebreide mail erbij, waar het belangrijkste niet in stond, namelijk: wanneer is de grote dag gepland? Helemaal vergeten. Dus was mijn reactie: “Ik wil best kerkelijke getuige zijn bij jullie huwelijk, maar wanneer gaat het plaatsvinden?” Per kerende digitale post kwam de datum en kon ik reageren dat ik gelukkig ik niet op vakantie was op de dag dat zij in het huwelijksbootje stapten. Dus konden we de voorbereiding in, want trouwen in de kerk blijft een serieuze bezigheid.

In korte tijd leerde ik deze twee jongvolwassenen een beetje kennen. Het onderlinge vertrouwen groeide snel en bij de derde bijeenkomst kwamen de suggesties voor lezingen en liederen bij de viering van de huwelijkssluiting ter sprake. Het bruidspaar had huiswerk meegekregen en had zich gestort op de muziek en de Bijbelteksten. Hun keuze voor de centrale lezing werd Prediker 4, 9-12. In de vertaling van Het Boek (deel): “Twee mensen kunnen door samenwerking meer bereiken dan één (…). Drie is zelfs nog beter, want een koord dat uit drie strengen is gevlochten is niet gemakkelijk te breken.” Een meer directe verwijzing naar God kon er niet klinken. Prachtig, het ontroerde mij dat dit voor hen zo duidelijk gezegd moest worden in de kerk op hun trouwdag!
Want ook ik hoor verhalen over jonge mensen die niet meer geloven, jongeren die niet meer naar de kerk komen en ‘er niks meer aan doen’. Maar nee, deze twee mensen kiezen heel bewust om God bij hun huwelijksvoltrekking aanwezig te roepen, om ook de kerk hierin te betrekken en niet weg te lopen voor het goede en mooie dat onze traditie aanbiedt. Fantastisch!
Als katholieke kerk moeten we heel blij zijn met jonge mensen die hun geloof en hun kwetsbaarheid, hun afhankelijkheid van een grotere macht durven te onderkennen. Jonge mensen die niet alleen maar in hun eigen bubbel zitten, maar die de zin van hun bestaan buiten zichzelf durven te plaatsen en aan God toe te vertrouwen. Die hun liefde voor elkaar verbinden met ‘een derde streng’ van een gevlochten touw.

                             Zaken die te maken hebben met
                             iets groters dan wij mensen zelf

Daar word ik blij van. Want ondanks het feit dat ze de kerk -in hun eigen woorden- ‘beperkt bezoeken’, zit het wel snor met hun geloof. Dat bleek ook wel in onze gesprekken. Het moeilijke van de huidige tijd is dat jonge mensen niet meer zijn grootgebracht met de vanzelfsprekende aanwezigheid van kerk en geloof in alle aspecten van hun leven. Daarnaast hebben veel van hun  ouders gedacht: “Ik voed mijn kinderen vrij op, dring ze geen geloof op en als ze dan volwassen zijn, kunnen ze zelf kiezen.” Maar, goed voorbeeld doet goed volgen. Dus als er geen voorbeeld is gegeven, dan is er geen keuze. Geloof en kerkgang moet je voorleven om het door te geven. We hebben onze kinderen leren lopen, praten en fietsen, maar niet altijd leren geloven. Daarbij komt nog dat het gezag van de kerk sterk aan invloed heeft ingeboet (zoals alle instituties) en dat de vormen die de kerk aanbiedt niet altijd meer aansluiten op de behoefte van jonge mensen.
What’s new? In mijn jeugd was dat hetzelfde. In de jeugd van mijn ouders ook. Er is dus een reden waarom het zo moeizaam verandert. Zelf heb ik pas tijdens mijn studie theologie ontdekt en leren waarderen waarom sommige kerkelijke zaken niet of nauwelijks veranderen: omdat het te maken heeft met iets groters dan wij mensen zelf. De kerkelijke traditie bewaakt het meest wezenlijke van ons mens zijn in goed uitgedachte woorden en rituelen. Dat moeten we niet zomaar weggooien, “omdat het niet bij de tijd past.” Hypes gaan over, maar wezenlijke zaken blijven. Natuurlijk, soms moet je oude wijn in nieuwe zakken doen om het weer goed onder de aandacht te kunnen brengen en te laten landen bij jonge mensen. Maar soms moeten we die oude wijn gewoon presenteren in een ‘oude zak’, en daar bedoel ik niet de kerkelijke voorgangers mee
😊.
Zeker, kerkelijke zaken veranderen ook niet zo snel, omdat het te maken heeft met macht. Macht over mensen en macht over de wereld. Ik ben me daar goed van bewust. Echter, als macht voortkomt uit gezag, dat gedragen wordt door een lange traditie en door functionarissen en ambtdragers die authentiek en integer zijn, dan kan ik woorden en rituelen die over het wezenlijke van ons mensen gaan, erg goed eigen maken. Zeker als mensen dit gezag als erkennen.
Het gaat een mooie huwelijksdag worden voor deze twee en ik mag erbij zijn als verbindende schakel naar de levende traditie. Ik voel me een gezegend mens en zal op hun huwelijksdag namens hen Gods zegen over hun verbintenis vragen. Een koord dat uit drie strengen is gevlochten, is niet makkelijk te breken.
 
Dit is de zeventiende overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag: www.stichtingbakboord.nl.                                                                                                                                     

 

Mensen ontmoeten op de weg van het leven

                                                                                                      27juli 2018
Hij was aan het verven in de gang vlakbij mijn werkkamer, waarvan de deur -altijd- openstaat, en kwam even een praatje maken. “Wat doe je nu zo’n hele dag als je aan het werk bent?” Hij vroeg het met een onschuld waar ik verlegen van werd. “Ik bedoel, je zult wel met je preek bezig zijn, enzo, maar daar vul je toch geen hele week mee…” Nee, nee daar vul ik niet de hele week mee.
Het is niet voor het eerst dat iemand dit aan mij vraagt. Mensen hebben geen volledig beeld van waar een pastor mee bezig is. Het meest zichtbare zijn de zondagse vieringen. Dan is het duidelijk wat een pastor doet. Hij gaat voor in een viering, heeft daarvoor zijn of haar voorbereiding gehad en dat horen en zien kerkgangers in de kerk. Ook bij doop- en huwelijksvieringen natuurlijk. Naderhand is de pastor nog even bij het koffiedrinken en hoppa, daar gaat hij weer naar de volgende viering.
O ja, af en toe zien we de pastor ook bij vergaderingen. Van het parochiebestuur, van de werkgroep catechese, de pastoraatsgroep of bij de vormsel- of communievoorbereiding. Hoewel, dat wordt ook heel vaak door parochianen gedaan. Dus wat doet die pastor daar nu eigenlijk bij? Hoe zit dat? Koffiedrinken. Ja, dat kunnen ze, die pastores. Overal en nergens kom je ze tegen en drinken ze koffie. Maar ja, dat kun je toch geen werk noemen. Of toch…?
Pastores gaan wel eens bij mensen op bezoek gaan. Als er een probleem is of een conflict, als er gebeden moet worden bij ziekte, als er een sacrament bediend moet worden. Of als iemand is overleden. Dan moet er veel worden geregeld, zeker als iemand vanuit de kerk wordt begraven. En dan zie je de pastor bij de begrafenis praten en doen.

Mensen spreken en voor hen een luisterend oor en een biddende stem zijn, dat is waarvoor ik het pastoraat ben ingegaan

Voor een gewoon hoe-gaat-het-met je-bezoek heeft hij of zij meestal geen tijd. Althans, dat denken mensen. Maar ik zeg altijd: “Daar máák ik tijd voor.” Mensen spreken en voor hen een luisterend oor en een biddende stem zijn, dat is waarvoor ik het pastoraat ben ingegaan. Mensen laten weten dat ze deel blijven uitmaken van de geloofsgemeenschap ook al zijn ze minder mobiel, dát is een goede boodschap om over te brengen. Mensen met regelmaat bezoeken, omdat ze persoonlijke en geestelijke steun kunnen gebruiken, dát is waar we als pastores voor zijn! Juist in gesprekken met ons kunnen ook niet-alledaagse onderwerpen op tafel komen, die van wezenlijk belang zijn.
De moeite die iemand heeft met lang werkloos zijn, de spanningen die dat thuis geeft. De vragen die iemand heeft over de wens om euthanasie te laten plegen. De overtuiging die iemand wil toetsen over of er wel of geen leven na de dood is. Het ervaren van gelukkig getrouwd zijn, maar de rijkdom van kinderen moeten missen… Je praat er niet elke dag over, maar het is wel fijn dat iemand ernaar vraagt en echt geïnteresseerd luistert. Dat er tijd voor is om daar samen bij stil te staan. Het is goed dat je -in alle rust- hierover je hart kunt luchten.
Al deze gedachten, vragen, gevoelens, behoeften en verlangens zeggen iets over ons leven. Hoe het gelopen is, waar er hoop gloort, hoe we ermee omgaan. Welke keuzes we (willen) maken, en waarom. Waar dat schuurt en vragen oproept over welke zin dat geeft aan ons leven.

Maar, wat heeft dat met God te maken? Want een pastor is toch met God, het geloof en de kerk bezig… Volgens mij: alles! God heeft een bedoeling met ons leven. God wil ons geluk, wil ons doen leven. Het feit dat we Zijn naam niet altijd noemen, wil niet zeggen dat Hij geen rol speelt in ons leven. Een aantal jaren terug zei een theologiestudent tegen mij: hoe jij pastoraat invult, is toch gewoon maatschappelijk werk! Nee, zei ik. Voor mij (en vaak voor de ander ook) speelt God altijd een rol. Op de achtergrond van de zaken die we met elkaar bespreken. Door het feit dat we elkaar treffen vanuit mijn ambt en God dus ter sprake mág komen. En soms, soms wordt het expliciet gemaakt door de vragen die rijzen: zou God dit goed vinden, zoals ik nu denk? Gaat God mij hiervoor straffen? Hoe wil ik mijn geloof, dus mijn leven, vormgeven? Het zijn de vragen die in een gesprek met een maatschappelijk werker niet zo snel worden gesteld; ze zijn het terrein van het pastoraat. Ze raken de kern van waar iemand voor wil leven. De kern van zijn of haar verlangen, motivatie, levenslust en liefde.
Dát is dus waar ik de hele week mee bezig ben (naast alle mails, telefoontjes en regelzaken): mensen ontmoeten op de weg van het leven, een luisterend oor en een biddende stem zijn, ruimte maken voor zin, betekenis, voor Gods aanwezigheid in ieders leven. En daar word inderdaad heel wat koffie bij gedronken
😊.  

Dit is de zestiende overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij ons mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag: www.stichtingbakboord.nl.                                                                                                                                     

 

Als dat geen inspiratie is…

                                                                                                                                             24 juli 2018
Wij kwamen uit een kerkelijke viering en spraken over inspiratie. De dienstdoende voorganger had een beetje een lesje opgezegd; ik vond er weinig van uitgaan. Mijn metgezel had een heel andere ervaring, namelijk: “Er werden mooie en inspirerende gedachten meegegeven. Het heeft mij geïnspireerd.” Het was duidelijk, ik had moeite gehad om de knop om te draaien en me open te stellen voor wat er aan verhaal op me af werd gevuurd. En ik had dus weinig opgepikt. Zij daarentegen had openhartig geluisterd en inspiratie voor haar dag opgedaan.   

Over de kerk kan ik af en toe somberen, maar over het verhaal dat zij wil doorgeven geen moment. Het heet niet voor niets de blijde boodschap! Het is niet voor niets dat deze boodschap voor mens en wereld 2000 jaar na dato nog steeds op zo’n grote schaal wordt doorverteld. Dat is op zich al bijzonder genoeg voor een verhaal over een loser die doorleeft bij God !
Nee, met dat evangelie zit het wel snor. Het probleem is dikwijls hoe het wordt verteld of hoe het wordt gebruikt om iets anders te bewijzen of weg te zetten. Door wie het wordt verteld, met welk doel. Hoe het wordt misbruikt voor eigen gelijk of voor macht. Dan verliest ook zo’n mooi  verhaal als over Jezus zijn intrinsiek goede waarde.
Waarom laten wij mensen, wij christenen, ons doorgaans inspireren door die prachtige verhalen uit het Eerste en Tweede Testament van de Bijbel? Omdat wij er onszelf zo goed in herkennen! Het verhaal van mensen-met-God en van God-met-mensen neemt ons direct mee naar de meest scherpe levenskeuzes, naar de meest kwetsbare momenten en naar de meest glorievolle situaties die we ons kunnen bedenken. In éen persoon komen al die ervaringen samen: Jezus Christus, de Mensenzoon. Ongelooflijk geïnspireerd door Gods Geest heeft deze mens als een God kunnen leven en bovenmenselijke prestaties geleverd. Zo sterk en zo geloofwaardig, dat je er wel door geïnspireerd moet worden! Dat is - zo gezegd- Jezus’ kant van het verhaal. Hij heeft er alles aan gedaan om voorbeeld te zijn van hoe God de mens heeft bedoeld. Met Gods hulp.

                      Dan weten we deep down inside dat dat verhaal
                               van die andere mens ook óns verhaal is.


Wat is onze kant van diezelfde Blijde Boodschap? Met andere woorden: waardoor laten wij ons inspireren? hoe stellen wij ons open voor een wonderlijk verhaal, dat geen verhaal blijft, maar een deel van ons eigen verhaal wordt? Want, dat gebeurt klaarblijkelijk. Dat Zijn verhaal ook ons verhaal wordt…. De herkenning wordt erkenning, wordt een manier van leven.
We worden geïnspireerd omdat we ons laten raken. Zoals met muziek, schilderkunst of poëzie kan gebeuren: het komt bij ons binnen via één van onze sentimenten, herinneringen, ideeën, zintuigen of open zenuwen en het ontroert, het triggert, het maakt boos, verdrietig of weerspannig, het ráákt ons tot in het diepste van ons wezen, in hart en ziel. 
En dan weten we deep down inside dat dat verhaal van die andere, bijzondere, mens ook óns verhaal is. Dat wat hem allemaal overkomt overeenkomstig is met wat wij zelf in ons leven meemaken, tegenkomen en moeten (of mogen) doormaken. In die spiegel zien we onze eigen kracht, onze eigen kwetsbaarheid, ons eigen verlangen naar gekend worden of iemand te zijn, onze eigen behoefte om lief te hebben en bemind te worden. Ons beeld van God willen zijn…
Met één groot verschil: Hij is wel heel erg voorbeeldig, altijd sterk, altijd juist en recht, altijd goed en liefdevol, altijd gezegend door God, altijd heilig en zonder fouten. En daar kunnen we nooit of te nimmer tegenop. Wij zijn soms, niet altijd, voorbeeldig, soms sterk, soms juist en recht, niet altijd goed, soms liefdevol, niet altijd gezegend, soms heilig of zonder fouten. Hij is zo goddelijk dat het bijna niet meer menselijk is. Bijna. Want, hij is en blijft een mens. Daarom mogen we ons ook aan hem optrekken. Daarom is hij voor ons een blijde boodschap: hij heeft het volbracht, heeft het ons voorgeleefd, als mens. Geen makkelijke weg, wel een haalbare. Als dat geen inspiratie is…
En in hoeverre wij dan weer inspiratie voor anderen kunnen zijn, ligt natuurlijk aan de mate waarin we hem kunnen na-leven. Hoe wij zelf die blijde boodschap kunnen zijn. Dat uitleven. Die manier van zijn. Dat is wezenlijk. Dat is dé opdracht voor ons leven.

Dit is de vijftiende overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag, werkbemiddeling voor ex-gedetineerden: www.stichtingbakboord.nl.  

 

Alleen vooruitkijken is niet goed

                                                                                                                     14 juli 2018
Je hoort het vaak zeggen bij reorganisaties in bedrijven of bij groot en klein menselijk leed in de privésfeer: je moet wat gebeurt is achter je laten en nu vooruitkijken. Ogenschijnlijk een logisch advies of beleid om verder te gaan en niet achterom te kijken. Hoe goed bedoeld ook, de kans dat dit desastreus werkt is aanwezig. Ieder mens leeft zijn geschiedenis en die geschiedenis, met al wat daarin heeft plaatsgehad, kun je niet ontkennen. Een streep eronder, niet meer terug kijken maar alleen vooruit, ontkent alles dat je als mens bent, namelijk; datgene dat jij zelf hebt beleefd.
Natuurlijk, je kunt hetzelfde meemaken maar anders beleven, omdat je een ander mens bent. Dit zie en hoor je vaak van broers en zussen als ze terugkijken op het gezinsleven thuis toen ze nog onder vaders en moeders vleugels bivakkeerden. Dezelfde feitelijke herinneringen, maar anders opgeslagen, anders geïnterpreteerd en anders beleefd.
Dit zie je ook bij bedrijfssluitingen en/of -reorganisaties. Afhankelijk van je (hoge of lage) positie kijk je anders naar zo’n proces en beleef je zo’n proces meer of minder intensief, meer of minder schokkend. Natuurlijk mede afhankelijk van hoe de toekomst er voor jou uit zal zien ná die sluiting of reorganisatie. Is er nog (ander) werk voor jou?

                                     In  vrijheid vooruitkijken

Je leeft je eigen geschiedenis in de context van de samenleving, de tijd en de plaats waar jij woont en/of werkt. Je leeft je eigen geschiedenis vanuit de normen en waarden die je van huis uit hebt meegekregen. Je leeft je eigen geschiedenis vanuit jouw karakter en talenten, beperkingen en wel of niet benutte kansen die je hebt gehad. Zo leef je niet alleen je eigen geschiedenis, maar be-leef je je eigen geschiedenis. Die is hierdoor en hiermee gekleurd. En daarmee wordt jouw geschiedenis individueel én uniek. Om dan te horen dat je niet terug moet kijken, maar juist vooruit. Naar het nog niet gebeurde, naar het nieuwe, naar het komende… is dat niet wat veel gevraagd?

Terugkijken heeft zo zijn voordelen. Al terugkijkend analyseer je wat er is gebeurd en wat er voor jouw gevoel goed of fout is gegaan. Hier kun je van leren. Hier kun je lessen uit trekken, waardoor je in de toekomst zaken kunt voorkomen. Al terugkijkend zet je zaken op een rijtje, verwerk je moeilijke levensgebeurtenissen en zoek je steun bij anderen, maar ook ankerpunten binnen jezelf. Al terugkijkend formuleer je voor jezelf conclusies. Op grond van deze conclusies kun je – normaal gesproken- het heden en de toekomst goed leven… in het reine gekomen zijnde met jouw eigen keuzes, lot, bestemming en geschiedenis. Dit kan overigens alleen maar als je écht eerlijk tegenover jezelf kunt en durft te zijn.

Ik zou mijn eigen geschiedenis niet willen verloochenen of ontkennen, omdat iemand tegen mij zegt dat je alleen vooruit moet kijken. Ik kijk graag terug naar hoe zaken in mijn leven zijn verlopen. En dat is zeker niet altijd positief of mooi afgerond. Er is ook voor mij nog werk aan de winkel om helemaal tevreden terug te kijken op mijn leven. Er is altijd wel iets dat ik anders had willen doen, achteraf bezien.
De vraag is: kan ik hiermee leven? Nee? Dan moet ik er iets mee. Het houdt me gevangen en zit me dwars. Kan ik het zelf oplossen? Heb ik iemand hierbij nodig? Ga aan de slag! Kan ik er wel mee leven, omdat ik achteraf gezien het een volgende keer anders zou aanpakken? Dan kan ik het laten rusten en in vrijheid vooruitkijken.

Wegens zomertijd verschijnt deze blog is minder frequent dan normaal. Dit is de veertiende overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag: www.stichtingbakboord.nl.

Elkaar ruimte geven, ook in het verkeer ...

                                                                                                           6 juli 2018

Het verkeer is heel vaak bron van ergernis. Afgelopen week werd ik aangenaam verrast toen ik op de racefiets dwars door Den Haag toerde. Eerst werd ik ingesloten op een smal fietspad in de drukke binnenstad door vier jengelende scooters. Die gingen vlak voor mij opeens een stuk zachter rijden en maakten plaats… niet voor mij maar voor een fietser die achter twee wielen naast elkaar nodig had om in evenwicht te blijven. Met een respectvolle afstand gingen ze hem rustig één voor één voorbij. En, alleen dáár waar echt heel veel ruimte was om te passeren. Ik dacht: “Zie ze nu eens heel erg netjes die fietser de ruimte geven… wow! Zo kan het dus ook. Mooi toch?!” Op de terugweg -toegegeven ik had wat haast- ergerde ik me al een paar keer aan fietsers en brommers die zonder te kijken voor mij het fietspad opschoten, waardoor ik elke keer vaart moest minderen, op de pedalen moest gaan staan om weer op gang te komen. En jawel hoor, vlak voor Loosduinen kwam een fietser met een rolkoffer hangend achter zijn bagagedrager het pad op gedraaid. Ik in de remmen, “rustig aan” zei ik nog tegen mezelf, waarna ik een keurig enkelvoudig fietsbelbelletje gaf. De man in kwestie ging naar rechts en mopperde wat toen ik hem voorbijfietste. Driehonderd meter verderop bij het rode stoplicht kwam ik hem weer tegen en zei: “Had je last van mijn belletje?”
“Ja, eigenlijk wel”, zei hij. “Ik heb aan de kust gewoond en daar scheuren ze voorbij.”
“O, er is een verschil tussen een racefietser alleen en een hele groep, he”, zei ik
“Ja, dat is waar. Bij een groep wordt geschreeuwd: aan de kant!”
“Ik heb speciaal een fietsbel gemonteerd om te waarschuwen dat ik eraan kom.”
Het stoplicht sprong op groen.
“Super man. Goeie dag verder.”
En twee glimlachende mannen vervolgden hun weg.

Uitnodiging tot samen leven

Kijk, zo kan het ook. Ik fietste inderdaad met een vette lach verder en moest direct aan de berijders van de scooters van de heenweg denken. En vervolgde met de gedachte: “Als we nu eens allemaal wat aardiger tegen elkaar waren in het verkeer, dan zou het veel meer ontspanning zijn voor iedereen.” De week ervoor had ik een heel gesprek gehad over ons kleine land waar we de recreatieve ruimte vaak met vier verschillende groepen moeten delen: wandelaars, hardlopers/trimmers, fietsers en paardrijders. Ieder met zijn eigen behoeften. Voor allen is het ontspanning. Daarin hoef je elkaar niet in de weg te zitten. Maar al degenen die inspanning leveren voor de ontspanning staan soms onder hoogspanning en gunnen de anderen maar weinig ruimte. De spanningsboog is dan maar erg klein. Terwijl het een kleine moeite is om elkaar ruimte te geven en de ontspanning te laten. Scheelt jezelf ook veel ergernis, en geeft dus extra ontspanning.
Mildheid. Dit woord spookte tijdens het verder fietsen door mijn hoofd: Mildheid of zachtmoedigheid. Het is één van de twaalf vruchten van de H. Geest (Gal. 5). Misschien komt deze vrucht met het voortschrijden van de jaren. In ieder geval start het – ook in het verkeer- met elkaar de ruimte te geven en het vertrouwen dat de ander hier geen misbruik van zal maken. Die vruchten zijn belangrijk voor een goede communicatie met elkaar. Daar begint alle menselijk handelen mee. De houding, de blik, de woorden, de toon van je stem, de stand van je handen, hoofd en romp…als die ‘in de aanval’ staan of ‘neutraal’, als die ‘verdedigend’ staan of ‘onverschillig’… het roept direct een (felle) tegenreactie op. Als jouw houding, blik, stem, handen, hoofd en romp uitnodigend of zachtmoedig staan, dan is de reactie over het algemeen ook positief. Zo nodigen we elkaar een beetje meer uit tot samen leven. Dat doen we per slot van rekening niet alleen.

Wegens zomertijd verschijnt deze blog is minder frequent dan normaal. Dit is de dertiende overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn vrijwilligerswerk bij BAKboord Den Haag: www.stichtingbakboord.nl.

Wat doet u? Ik stel moeilijke vragen...

                                                                                              3 juli 2018
Soms gebeurt het zomaar. Een nieuw gezicht bij de internationale studenten op een eetactiviteit. Gezellig gekeuvel in de keuken vooraf en toevallig tegenover die meegenomen jonge vrouw aan tafel. “Wat doen jullie hier eigenlijk allemaal aan activiteiten, en waarom?” Een normale vraag, want studentenpastoraat laat zich tegenwoordig niet meer institutioneel en duidelijk afficheren. Ondanks de hoeveelheid posters voor de ramen komt deze vraag naar onze identiteit altijd weer om de hoek kijken.
Onze activiteiten zijn gericht op studenten, maar worden soms ook door studenten zelf vormgegeven. Als jij iets wilt of je hebt een idee, dan gaan we rond de tafel en proberen je zodanig te ondersteunen dat een idee vorm krijgt en ten uitvoer gelegd kan worden. Zo zijn in de loop der jaren cursussen gegeven in hooggevoeligheid, ondernemerschap-iets voor jou. Ook yoga, meditatie, kloosterweekend of een Taizeviering behoren tot het aanbod. En ontmoetingsactiviteiten  zoals genoemd samen eten.
Waarom doen we dit? Om een bijdrage te leveren aan de persoonlijke ontwikkeling van studenten. Veel studerenden verdrinken bijna in de academische wereld waar kennisoverdracht het meest belangrijk is. De prestatiedruk is de laatste jaren fors toegenomen en de focus op kennisoverdracht dus ook. Daarmee dreigt een essentieel onderdeel van levenswijsheid in het gedrang te komen, namelijk het integreren van kennis in de wijze waarop jij je leven gestalte wilt geven en na te denken over of alles wel past in jouw wereld- en mensbeeld. Levensvorming heet dat. Vaak is daar tegenwoordig amper tijd voor en ga je na je studie aan het werk zonder échte verwerking van wat je hebt gestudeerd.

Als studentenpastoraat denken we dat het überhaupt belangrijk is om over de zin van je leven en de zinvolheid van de wereld na te denken. Dat kan vanuit een christelijke perspectief, maar ook vanuit elke andere levensbeschouwelijke achtergrond. Dat kan vanuit de actualiteit of jouw eigen individuele vraag, maar ook vanuit ontwikkelingen in de samenleving en (internationale) verhoudingen. Van belang is dat je als ontwikkelend mens aandacht besteedt aan wat jouw onderzoek en genoten onderwijs betekent voor jezelf, voor de mensheid en voor de wereld. Daarbij stil staan, dat kan uitgebreid bij het studentenpastoraat.

                  Wie weet nu op zijn 25ste al wat hij met zijn leven wil?

Dat is dus heel divers en elk seizoen zien wij weer nieuw dingen ontstaan. Tegelijkertijd zijn er ook constanten, die we steeds terugzien. Die hebben te maken met ontmoeting en leren aan het leven. Niets mooier dan van elkaar te leren hoe je in het leven kunt staan. Niets mooier dan van elkaar te horen dat sommige vragen geen pasklaar antwoord hebben. Niets mooier dan mét elkaar te zoeken naar waarden, normen en zinvolheid en die te vertalen in concrete initiatieven of in een goed open gesprek aan de orde te hebben….

En tussen al dat moois zat zij zich een weg te zoeken wat ze hiermee nu allemaal moest. Dus vroeg ik of ze ook studeerde. Nee, ze werkte. Ze had gestudeerd en werkte nu in de praktijk, maar wist niet zeker of ze dit moest blijven doen. Ze had het naar haar zin, maar wilde eigenlijk iets anders. Er was zekerheid, maar ook de onzekerheid of dit het nu was. Herkenbare vragen. Herkenbare situatie. Wie weet nu op zijn of haar 25ste wat hij/zij met het leven wil?
Daarnaast streden binnen haarzelf vragen om voorrang. Waarover gaat dit leven? Wat wil ik ermee? Hoe moet ik mijn idealen vormgeven? Waarop zit de wereld, waarop zit ik te wachten? Precies het soort vragen waar pastores mee bezig zijn. “Ik ben eraan toe om eens met iemand hierover te praten. Heeft u tijd?” Ja.
Daar ben ik dus voor. Mooi om met iemand te gaan zitten, deze vragen te verkennen en te kijken of we op weg kunnen gaan naar antwoorden die bevredigend zijn en passen bij wat iemand wil met zijn of haar leven. Wat is voor jou belangrijk, en waarom?  Wat is voor onze wereld belangrijk en hoe kun jij daaraan aan bijdrage leveren? Over een paar weken hebben we een afspraak, waarin we op zoek gaan naar de betekenis in haar leven. En ik mag daar bij zijn, de moeilijke vragen stellen…Want ja, anders komen we niet uit bij wat ze werkelijk wil met haar leven.

Vanwege vakantietijd zal deze blog de komende weken iets minder vaak verschijnen. Dit is de twaalfde overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn bestuurswerk bij werkbemiddeling voor ex-gedetineerden op www.stichtingbakboord.nl  

Wat is nu waar en echt gebeurd?

                                                                                    29 juni 2018
Ik ging alleen even onze medewerkster van Stichting ParticipARTe bedanken voor haar goede begeleiding en creativiteit dit seizoen. Het was een leuke groep mensen die met dit warme weer toch in de Creatieve Werkplaats bezig waren. Eén mevrouw herkende mij als de pastor die uit Zoetermeer weg is. Zij begon te praten over de sluiting van het kerkgebouw bij haar om de hoek. Anderen reageerden: O ja, waarom dan? En voor we het wisten zaten we in een gesprek over wat geloof voor jou betekent en wat die Bijbelverhalen eigenlijk zeggen.

De laatste jaren kom ik het vaker tegen. De vraag of het nu allemaal echt gebeurd is wat er in de Bijbel staat. Ik probeer dan uit te leggen dat niet alles in de Bijbel letterlijk zo heeft plaatsgevonden, maar dat sommige zaken wél historisch zijn. En, je moet iets van de Bijbel en zijn ontstaansgeschiedenis weten om goed te kunnen begrijpen wanneer het één nu geldt of het andere. Ingewikkelder kan ik het niet maken
😊.

In onze huidige samenleving waar we ook steeds minder gevoelig lijken te worden voor symboliek, mysterie of beeldtaal is het ook best lastig om die beeldrijke Bijbelse taal goed te verstaan. En te duiden of het nu letterlijk bedoeld is of symbolisch, echt, waar en bewijsbaar is of bedoeld als metafoor. Voer voor gelovigen! Ik heb er zelf ook nog wel eens moeite mee. En ik heb er nog wel op gestudeerd!

In de Creatieve Werkplaats vertelde ik in het gesprek het volgende.
We kennen allemaal wel dat prachtige verhaal van Mozes die met zijn volk ut Egypte vertrok, weg van de slavernij. Hij kwam met die hele meute bij de zee en voelde de hete adem van de hun achtervolgende soldaten van de Farao in zijn nek. De zee ging voor hen open en de Israëlieten konden door de zee trekken. Later, toen de Egyptenaren kwamen was de zee weer water en liepen hun wagens vast in de modder en hun paarden verdronken in de zee.
Het lijkt op wat wij in Nederland hebben: het natuurverschijnsel van de Waddenzee. Daar heb je eb en vloed. Soms kun je over het land lopen, maar soms loopt het onder water. Als we naar de natuur in het Midden-Oosten kijken, dan zien we dat dat daar ook plaatsheeft. Soms heel snel, met springvloed en -eb. Waarschijnlijk is zoiets gebeurd op de lange vlucht van het volk van Israël dat voelde dat God hen onderweg beschermde. Achteraf hebben ze in dit natuurverschijnsel de hand van God gezien. Vanuit de overtuiging ‘het kan geen toeval zijn’ dat het precies op dit moment op deze plaats zo gebeurt. “God is bij ons en maakt dat we veilig aankomen in het Beloofde Land.”

De mens is meer dan de
natuurwetenschappelijk benadering laat zien


“Zo heb ik het nog nooit gehoord”, zei één van de mensen.
Ik had nog heel wat andere verhalen hiernaast kunnen leggen, maar dit was al duidelijk genoeg.
“Het blijft ook geloven”.
Ja, dat is ook zo. We willen misschien wel alles verklaren, maar we kunnen het niet.
“Maar, dat denk ik dan wel eens, waar is die hemel dat er zoveel ruimte is voor al die mensen die doodgaan?”
Hupsakee, de volgende vraag. Tsja, het heelal is al erg groot en er zijn nog veel meer melkwegstelsels ontdekt dan degene die we tot nu toe kenden…
“Maar dan nog, is er genoeg ruimte?”
Waarschijnlijk niet. Kijk, het is maar de vraag of alle lichamen daar ook daadwerkelijk naar toe gaan. Is het misschien niet zo dat alleen de geest of de ziel teruggaat naar God? Dat is geen materie, maar wel iets heel eigens aan de persoon en/of aan God…Ik kan jouw gedachten niet lezen of zien en toch zijn ze er. Jij kunt de mijne niet zien en toch zijn ze er. Allebei zijn ze heel echt, toch?
“Ja.”
Zoiets zal ook het geval zijn met de ziel. Het is er echt, hoort bij jou en hoort bij God. Maar hoe en wat weten we niet, geloven we wel... Soms zijn zaken heel erg echt, heel erg waar, maar niet bewijsbaar in de natuurwetenschappelijke zin van het woord. Vandaag de dag zet die benadering maatschappelijk de toon. Terwijl -eerlijk gezegd- de mens meer is en meer beleeft en anders kijkt naar zichzelf en naar de wereld dan alleen via de natuurwetenschappelijke benadering.
Dus, blijf geloven. Maar doe ook moeite om je geloof te (blijven) begrijpen. Door vragen te stellen. Door met elkaar hierover te spreken. Door aan een Bijbelgroep deel te nemen. Door te waarde ervan af te meten aan de wereld waarin je leeft en het leven dat je wilt leven.

Dit is de elfde overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn bestuurswerk bij werkbemiddeling voor ex-gedetineerden op www.stichtingbakboord.nl  

Ongevormde kinderen ...

                                                                                      26 juni 2018
Ademloos luisterden ze naar mijn verhaal over het vormsel en de verschijning van de Heilige Geest met Pinksteren. Vijftig kinderen van groep 8. Ze zijn nog niet gevormd en ik mag ze vertellen hoe mooi het is als dat wel kan gebeuren. Wat breng ik daarvoor mee? Een goed verhaal, dat ook goed verteld moet worden. En ingrediënten: een heilige geest, de bisschop, de Bijbel, eigen keuze en ‘jullie zijn toch al volwassen?” Daar moet het mee lukken, toch?
Ik begin maar eens met mezelf voor te stellen. Je ziet ze denken: wat doet zo’n man bij de kerk. Niemand die iets vraagt. Dus stel ik zelf een vraag. Wie is er gedoopt? Een stuk of 12-13. Wie heeft er eerste heilige communie gedaan? Dezelfde groep ongeveer. Okay, nog een vraag: wie weet wat een sacrament is? Nee, dat landt niet echt. Dan maar uitgelegd wat de eerste drie sacramenten zijn, die er zijn als je helemaal bij de rooms katholieke kerk wilt horen. Over de eerste twee beslissen je ouders, maar over deze kun jij zelf een besluit nemen. Het wordt al interessanter. Waarom? Omdat de kerk jullie als volwassen beschouwt. ‘Ja zeggen’ tegen een leven met geloof is iets dat gebeurt met de toediening van het vormsel.
 
De bisschop komt speciaal voor jou om je te zalven en de vraag te stellen of je open kunt staan voor het werk van de heilige geest. Eerst maar eens vragen wat een bisschop is. Een vinger gaat omhoog: Sinterklaas! Heel erg goed. Een van de bekendste bisschoppen in Nederland. En wat doet een bisschop? De baas spelen over pastoors. Zeker. Jullie zijn goed op de hoogte.
Met het vormsel komt de bisschop speciaal voor jou om met heilige olie een kruisteken te maken op jouw voorhoofd. Dan bidden we samen dat de heilige geest over jou vaardig mag worden.

Die geest zweefde al boven de wateren toen er nog amper leven was op de aarde. God gaf leven aan de wereld via Zijn geest. Die geest liet Jezus ook achter voor ons toen Hij naar de hemel ging.
Dat gebeurde met Pinksteren. Wie weet wat er zich met Pinksteren afspeelde? Eh, ging het graf toen open? Nee, dat was met Pasen. Met Pinkteren raakten Jezus’ leerlingen opnieuw in vuur en vlam. Zij vertelden toen aan iedereen die het wilde horen én in hun eigen taal over God en Zijn blijde boodschap. Toen werden er, zo vertelt het verhaal, 3000 mensen op éen dag gedoopt. “Wow, zoveel”, zeiden de kinderen van groep 8. Ja zei ik, zoveel die hun leven voortaan door God wilden laten leiden. Die zeggen: ik wil doen wat Jezus deed, doen wat God van ons vraagt en me laten leiden door Zijn Geest. Mensen die de wereld een beetje mooier willen maken.

Ik realiseer me dat het prachtig is dat ik dit allemaal mag vertellen. Dat ik deze kinderen enthousiast mag maken, begeesterd, over dat wat God met ons voor heeft, uit ons wil laten komen, uit ons leven wil wekken … Hoe be-ziel-d kunnen we zijn, kunnen we worden? Hoe anders kan je leven worden als je ruimte maakt voor Iemand die jou nooit zal vergeten. Er altijd voor jou is…

Het verhaal van God met mensen blijft een bijzonder verhaal, ook al hebben we er tegenwoordig niet zoveel tijd meer voor. Ook al lijken we er minder voor open te staan. Ook al moeten we als pastores van alles en nog wat uit de kast halen om het verhaal aan de kleine of grote vrouw of man te brengen. Drieduizend op één dag, dat gaan we niet meer halen!
Gelukkig hoeft het niet alleen uit onze koker te komen. We werken met de voorzienigheid mee. De Geest is gelukkig ook wel zonder ons actief. Daar mogen we op vertrouwen.

Niet alle kinderen van groep 8 sluiten zich aan bij de voorbereiding op het vormsel. Dat geeft niet. Ik heb wel gezien dat er een vonkje oversprong van het verhaal waarvan ik de verteller mocht zijn. Dat is mooi. Weer een zaadje gezaaid, waarvan niemand weet wanneer het vrucht zal dragen.
Ik neem afscheid van deze groep jonge mensen. Ik blijf achter met de hoop dat dat vonkje van dat prachtige verhaal van God met mensen hen uiteindelijk in vuur en vlam zet. Zodat ook zij uiteindelijk in de juiste vorm komen. Ik gun ze dat. Want ik weet uit ervaring: het kan je leven zoveel mooier maken.

Dit is de tiende overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn bestuurswerk bij werkbemiddeling voor ex-gedetineerden op www.stichtingbakboord.nl  

Rouwen, een doodlopende weg?

                                                                             22 juni 2018

Ik ken haar al enkele jaren. Onze gesprekken gaan over hoe het vandaag met haar is, maar ook over vroeger “met hem” en over “dat het voor haar niet meer hoeft”. Ze is al jaren in de rouw, en blijft in cirkeltjes ronddraaien. Het plotselinge verlies van haar man heeft voor haar geen nieuw begin opgeleverd. Op cruciale momenten in haar leven, bij bijzondere gebeurtenissen of moeilijke beslissingen komt ze vaak in problemen en verzucht: “Was hij er nog maar om mij een stap verder te helpen.”
In de begeleiding van haar heb ik altijd voor ogen gehad dat iedereen anders rouwt en ieder mens een ander tempo heeft bij het dealen met verlies. Haar veelvuldige gang naar het kerkhof en telkens terugkerende verhalen over het missen van hem baarden mij daarom in eerste instantie geen zorgen. Maar de laatste tijd komt daar niets nieuws meer bij en lijkt ze te verstikken in haar kleine kring.   
Er is veel in onze gesprekken naar boven gekomen over hun relatie, hun geschiedenis met elkaar,  zijn plotselinge einde, haar zelfstandigheid, late huwelijk met hem en mantelzorg voor haar moeder. Gaandeweg verwoordde zij dat ze meer dan ze dacht van hem afhankelijk was geworden. Nu werd het tijd om op eigen benen te staan.
We zijn gaan kijken wat belangrijk en passend voor haar was in de nieuwe situatie van alleen zijn: vrijwilligerswerk, anders communiceren met de familie, eigenstandig beslissingen nemen, geleidelijk aan zijn spullen opruimen, contacten leggen, vrienden maken, elke dag even naar zijn graf …. Veel liep om uiteenlopende redenen uiteindelijke spaak, alleen ons contact bleef.
Langzaam moet ik constateren dat haar rouwen een doodlopende weg lijkt te worden. Het lijkt wel alsof ze stilstaat. Alsof er een onzichtbare afhankelijkheid haar iedere keer weer afhoudt van veranderingen die noodzakelijk lijken, maar voor haar niet urgent zijn. Het liefst wil ze terugkeren naar de tijd voor zijn 

Een leven kan in zijn volle betekenis geleefd zijn

Steeds vaker benoemt ze ook dat “het wel goed geweest is zo”. “Laat mij maar naar hem toegaan”, zegt ze dan in het geloof en het vertrouwen dat ze hem na de dood weer terugziet. Haar familie schrikt hiervan: “Zo moet je niet praten!” Logisch maar wel jammer, want soms hebben mensen het idee dat hun leven klaar is, voltooid, niet zin- of betekenisvol meer. Dat kan. Waarom dat niet als zodanig accepteren? We leven heel veel langer dan onze opa’s en oma’s deden. De medische wetenschap houdt ons langer gaande. Maar heel veel ouderdom komt met gebreken, en niet alleen lichamelijke. Juist ook geestelijk ervaren steeds meer oudere mensen dat “het wel goed geweest is zo.” Een leven kan in zijn volle betekenis geleefd zijn. Waarom niet?
Waarom kunnen wij ons niet voorstellen wat er in het hart omgaat van iemand die voor haar gevoel alles heeft meegemaakt, en ook alles kwijt is dat voor haar van waarde, van betekenis is?
Van dieren in het wild weten we dat als ze aanvoelen dat het leven teneinde loopt, ze een eenzame plek zoeken om rustig te sterven. Ooit heb ik ditzelfde gelezen over oudere oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika, de innuits. Sterven hoort bij het leven. Als jouw leven voltooid is, kun je het – na enig overleg- dankbaar aan God teruggeven. We hebben het slechts te leen…    

Natuurlijk, ik heb geprobeerd met alles wat ik in me heb haar een nieuw leven voor ogen te brengen. Maar na zoveel jaren blijkt het leven voor haar in alles aan betekenis te hebben verloren. Een nieuwe relatie brengt ze niet meer op. Een leven zonder hem voelt als zinloos. Waarom dan niet mogen sterven? 
Ik blijf haar bezoeken, ook al heb ik geen antwoorden. “Fijn dat je weer bent geweest”, zegt ze bij het weggaan. “Ik word er zo rustig van.” Als pastor mag ik een mijl met haar meelopen, luisteren wat in haar hart omgaat, haar diepste gedachten delen. Maar ook: haar verhalen verbinden met Bijbelverhalen, de verhalen van God met mensen. Welke kant we opgaan? We weten het niet. Wanneer het einde is? Weten we ook niet. Wanneer het ‘onze tijd’ is? God only knows.
Tot dan blijven we elkaar maar opzoeken. Om allebei een beetje betekenis te zoeken in ons leven. Omdat ik ergens stiekem waarschijnlijk ook niet helemaal kan accepteren dat ons leven zinloos eindigen zal.

 

Dit is de negende overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn bestuurswerk bij werkbemiddeling voor ex-gedetineerden op www.stichtingbakboord.nl.

Geld verandert alles

“Het lijkt wel of het met de wereld nooit meer goed komt”. Haar verzuchting bij het lezen van de krant klonk me bekend in de oren. Steeds vaker hoor ik mensen mopperen over de hoeveelheid  rotzooi die dagelijks vanuit de grote wereld tot ons komt via de mediakanalen. Of het nu gaat over de vervuiling van het milieu, over het leed van migranten, over slachtoffers van oorlog of geweld, over seksuele intimidatie of erger, over presidenten met haatdragende teksten of corrupte acties of over terroristische aanslagen, elke dag weer staan de kranten, het internet en de sociale media vol met dit soort nieuws. We worden ermee overspoeld.
Het blijft vreemd. Enerzijds voedt deze negatieve vloed van berichten onze sensatiezucht, anderzijds worden we er soms moedeloos van. Want zeg nou zelf: al die negativiteit, daar word je toch niet vrolijk van? De wereld lijkt één grote puinhoop. Gelukkig weten we wel beter, als we even de moeite nemen om uit die donkere bubbel te stappen. We moeten onszelf af en toe afvragen of datgene dat media over ons heen storten wel het héle verhaal van ons leven en van de wereld is. En als we ons dat afvragen weten we eigenlijk wel dat dat niet waar is. De momenten dat we heerlijk met elkaar genieten in een restaurant, een dierentuin, aan het strand of in het bos, in een speeltuin, op school of op het werk laten een heel andere wereld zien. En ook in het groot zijn er soms zelfs heel positieve ontwikkelingen te zien…
Maar in de meeste media strijdt het slechte nieuws om voorrang. Hoe slechter, hoe beter. Goed nieuws is geen nieuws, zo luidt het terugkerend mantra van veel journalisten. Of in ieder geval: bijna nooit nieuws. Wereldkampioen voetbal worden namelijk is goed nieuws, en daaraan kunnen we ons weken, zo niet jaren, laven. Maar ja, dat komt niet zo vaak voor. Dus dan mag het. En in het voorjaar dan mogen we het nieuwe leven (lammetjes, geitjes, koetjes kalfjes) verwelkomen met een glimlach van hoop. Maar voor de rest worden we vergast met slecht en slechter nieuws, want iedereen weet: een goed nieuws show trekt geen kijkers. Het is ooit geprobeerd: een goed nieuws show op de buis. Niemand keek. Wat een gek soort zijn wij toch, wij mensen. Dat wij ons ons amper laten raken door goed nieuws en zeker niet als het in gradaties van goed, beter, best nieuws wordt gebracht. Dan haken we af en vallen geeuwend in slaap.

Money rules

Een van de zaken die tegenwoordig altijd onder nieuwsfeiten ligt, is de vraag wat het kost, wat het financieel oplevert of hoe het te voelen is in onze portemonnee. Veel van het nieuws dat ons wordt voorgeschoteld is vereconomiseerd. Of het nu goed of slecht nieuws is. Wat gebeurt er als we zaken vertalen in financiële voors en tegens? Dan krijgt het een ander soort waardering én het verliest de oorspronkelijke waarde.
Bijvoorbeeld. Een jongen of meisje leert voetballen. Blijkt talent te hebben. Goed nieuws, zou ik zo zeggen. Dan komt een scout langs, ziet het talent en verleidt de ouders om het kind via selecties door te laten groeien en uiteindelijk kan het kind een profcontract tegemoet zien met buitenlandse buitenkansjes enzo.
Talent in geld vertaald wordt anders bekeken, namelijk als mogelijkheid om aan te verdienen, en niet alleen door het talent (denk aan een club, een scout, een voetbalmakelaar, een verzekeraar, een sponsor). Natuurlijk moet het talent zich blijven ontwikkelen, maar het wordt in een maalstroom van belangen meegenomen waar het zelf bijna geen zeggenschap meer over lijkt te hebben. Want tsja, contractuele verplichtingen…. Plezier van je talent kan wegebben, omdat jij – of je ouders- (te) snel voor het grote geld bent gegaan.
Gelukkig gaat het niet altijd zo en zijn hier ook positieve uitzonderingen, maar toch. Het principe dat het met geld-ogen anders kijken is, blijft - denk ik- wel overeind.
En zo is het ook met gezondheidszorg, aardbevingen in Groningen, bankencrisis, migrantenproblematiek, zorg om ex-gedetineerden, kwaliteit van scholen en onderwijs, en ga zo maar door. Als we het in geld vertalen… krijgt het een andere waarde en wordt het van zijn oorspronkelijke bedoeling ontdaan. Iedereen weet inmiddels dat er dan andere wetten gaan gelden, die de ziel eruit haalt of in ieder geval verdoezelt. Laten we af en toe proberen die financiële waardering eraf te halen en proberen te zien waar het werkelijk omgaat bij al deze belangrijke zaken voor ons leven. Dan maken we wellicht ook andere keuzes.
 

Dit is de achtste overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl. Over zijn bestuurswerk bij werkbemiddeling voor ex-gedetineerden op www.stichtingbakboord.nl  

Migranten, onze verantwoordelijkheid

De kop boven het artikel trof me meteen: “Naar een theologie van migratie”. Gretig begon ik het interview in het blad Diaconie en Parochie te lezen. Naar aanleiding van de campagne ‘Share the journey’, vorig jaar gelanceerd door Paus Franciscus, was de redactie gaan praten met Jorge Castillo Guerra, docent religiewetenschap aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij combineert het verhaal van migranten met dat wat de katholieke sociale leer hierover zegt.

Castillo Guerra stelt dat migranten altijd een dubbele identiteit hebben. Ze zijn niet alleen immigranten, maar ook emigranten. In Nederland verlangen wij van migranten loyaliteit, maar de landen van herkomst vragen hun tevens niet té Nederlands of Europees te worden. En zij moeten een balans hierin vinden. Ook achterblijvers hebben bepaalde verwachtingen van migranten -geld sturen naar thuis- én een verbinding blijven houden ondanks het lossere contact.
Migranten worden als ‘vreemd’ gezien, terwijl zij zichzelf niet zo zien. Opnieuw verandert hun identiteit. Europeanen hebben volgens Castillo Guerra een niet kloppend beeld van hoe mensen buiten Europa zijn en plakken die etiketten op. Zijn theologie van migratie concentreert zich op de betekenis van die etiketten. De angst van Westerse mensen voor het onbekende veroorzaakt nieuwe grenzen. En, wanneer je als migrant zoveel moeite hebt gedaan om naar Europa te komen en je wordt geconfronteerd met een negatieve ontvangst, geeft dat ook problemen. Terwijl migratie ook heel positief kan zijn.

                               De wereld is van ons allemaal  

Een belangrijk onderdeel van de katholieke sociale leer is de scheppingstheologie: de wereld is van ons allemaal. Natuurlijk zijn nationale organisatie en structuur nodig, maar het moet een menselijke maat blijven. Grenzen zijn niet bedoeld om haves van de have-nots te onderscheiden. Grenzen zijn nodig om een staat te organiseren, aldus de theoloog.
Al meer dan een eeuw schrijft de kerk over migratie. Paus Pius XII schreef in de jaren 50 van de vorige eeuw al dat als migranten aankomen in een nieuw land zij meteen de taal moeten leren om aansluiting te vinden met de samenleving. Eind 19e eeuw zei paus Leo XIII: “Niemand verlaat zijn eigen land voor zijn of haar plezier.” Hij vroeg daarmee aandacht voor arbeidsmigranten, die vanuit Italië migreerden naar Argentinië, Canada en de VS. Ook paus Franciscus heeft zich uitgelaten over migranten o.a. door te zeggen dat we direct in actie moeten komen voor mensen die in nood verkeren. De urgentie van de Paus wordt soms verkeerd geïnterpreteerd. Hij zegt niet dat we iedereen moeten opvangen, het gaat om een selecte groep die niet kan wachten. Voor anderen kunnen we tijd nemen om beleid te maken.
Nood drijft mensen van huis en haard weg. Castillo Guerra: “We hebben de verplichting tot onderlinge solidariteit. Europees en nationaal beleid creëren tegenstellingen tussen burgers en mensen. Degene die geen burger is van jouw land is minder mens dan een burger. Als deze mensen ergens in de woestijn of op zee sterven, dan is dat niet de verantwoordelijkheid van Europa of Nederland. Maar wat wij doen heeft ook een ander effect, namelijk dat de migranten naar elders reizen, nog gevaarlijker en langere routes gaan. Maar dat willen wij niet weten.” Toch blijven we verantwoordelijk.
God wil leven mogelijk maken voor álle mensen. Wij leven in een systeem waarin de prioriteit niet ligt bij het leven van alle mensen. De dood van mensen door oorlog, landroof of hongerlonen, is zelfs nodig om ons systeem in stand te houden, te voeden. Het maakt slachtoffers. Het systeem is voor een deel van de mensen goed, maar een ander deel van de mensen wordt behandeld als oud vuil. Een oplossing is niet makkelijk, maar mensen zijn ménsen. Een oplossing begint bij anders tegen ‘de problematiek’ aankijken en interacties aangaan met mensen die – net als wij- een gelukkig leven zoeken, hier of elders. Inderdaad, “niemand verlaat zijn land voor zijn of haar eigen plezier.” Woensdag 20 juni is het internationale dag van de vluchtelingen. Misschien een start om een migrant te spreken en zo meer sámen de wereld -dichtbij en veraf- te vormen en te veranderen?

16 juni 2018

Dit is de zevende overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. Meer over zijn werkplekken is te vinden op: www.rkwestland.nl en www.rapenburg100.nl

De kracht van diaconie

Afgelopen week had ik overleg met mijn collega over alle activiteiten waar onze parochie bij betrokken is op het gebied van diaconie. Wij bespraken onze inzet voor het armoedeplatform, de voedselbank, M-twentyfive, de vredesweek en de financiële steunacties in de Advent en Vastentijd ten behoeve van mensen in ontwikkelingslanden. Als geloofsgemeenschap willen we daar zijn waar mensen een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Niet om mooie sier te maken of om een goed gevoel over te houden aan het feit dat je iemand kan helpen. Nee, omdat we van binnenuit mensen een menswaardig leven gunnen.
Een paar keer in dit gesprek citeerde ik mijn afstudeerprof die bij herhaling zei dat diaconie in de kerk een ondergeschoven kindje was. Hij tipte ons als studenten al dat áls we dat kind wat meer aandacht wilden geven, we dat moesten doen via de zondagse vieringen. Wijze lessen van een inmiddels overleden grote leermeester. Harry Spee maakte diaconie tot een hartszaak, die zich liet kennen als een werk van barmhartigheid of als dienst van de liefde. Dit liefdeswerk moet gedaan worden, maar het doen ervan is niet meer vanzelfsprekend voor eenieder die zich tot en kerk bekent. Terwijl geloven en je naaste dienen toch onlosmakelijk bij elkaar horen!
Diaconie betekent de dienst aan noodlijdenden. Gelovig zeggen we: God wordt allereerst gevonden daar waar noodlijdende mensen zijn. “Het is vooral in de lijdende mens dat Hij zich aandient, oproept en nabij komt.” Jezus geeft aan dat er altijd armen zullen zijn. Dus kunnen we ze het beste om-armen, niet vergeten en zorgdragen dat hun menselijke waardigheid behouden blijft. Dat is in de kern diaconaal bezig zijn. Dat betekent óók dat wij af en toe geconfronteerd worden met ons eigen luxe leventje of met onze manier van denken (of stemmen) die in de hand werkt dat onrechtvaardige structuren blijven bestaan. Deze liefde voor de naaste is dus niet vrijblijvend en kan consequenties hebben voor de wijze waarop wij ons leven hier en nu gestalte  geven.
Politiek en kerk hebben invloed op elkaar, want ‘alles is politiek’. Als wij vanuit het evangelie ons  leven willen vormgeven, dan zullen wij erachter komen dat de blijde boodschap een radicale boodschap is. Een boodschap die vraagt om mensen méns te laten zijn, wat er ook gebeurt. Dus als mensen worden gemangeld, uitgebuit, gediscrimineerd, (structureel) minder kansen krijgen en/of worden buitengesloten, zal elke rechtgeaarde christen terecht in opstand komen en zich solidair verklaren met degene die hieronder lijdt. Daarom zijn ook zoveel christenen actief in vluchtelingenwerk en bij Amnesty International. Daarom strijden zoveel christenen voor een meer rechtvaardige verdeling wereldwijd. Daarom komen zoveel christenen op voor de rechten van achtergestelden in eigen land.
Overigens, niet omdat wij beter zijn dan niet-gelovigen. Wel omdat we vanuit een andere motivatie, namelijk: elke mens is beeld van God, proberen de menselijke waardigheid voor íedere mens te behouden. Of beter misschien: de ‘goddelijke waardigheid van iedere mens’. Want achter elke mens staat de liefde van God om hem of haar waarachtig mens te laten zijn.
Eenieder die hieraan een bijdrage levert voelt de kracht van diaconie: elk mens een menswaardig leven, omdat ieder mens in zichzelf goed, mooi en een afspiegeling van God is. Gezamenlijk moeten we er hard voor werken om dat in deze wereld werkelijkheid te laten zijn voor eenieder. Niemand uitgezonderd.

 

Dit is de zesde overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. 

Wat leren we van elkaars godsdienst?

Vanmorgen las ik een mooi verhaal in Kent Nerburns ‘Verborgen schoonheid’. Het heet De cirkel en gaat over de dragende kracht van de gemeenschap als iemand is overleden.  Met een trommel in hun midden maken alle nabestaanden een cirkel eromheen. Een oude Innuit-vrouw zegt: “Als iemand van jullie ook iemand heeft verloren, laat die dan naar voren komen en in een kring rond de trommel komen staan. Je mag huilen. De cirkel is sterk. Hij kan je verdriet wegnemen.”  Iedereen komt naar voren laat zich meeslepen op de zang en het getrommel. “Het is niet zomaar één enkel verdriet”, schrijft Nerbun, “maar alle verdriet tezamen. De tranen vloeien. Geen mens die eraan ontkomt, en geen mens die dat wil.” Een ogenblik was hij in een cultureel kader dat even onbekend als ontoegankelijk voor hem was als de sterren. Hij werd letterlijk gedragen door 6 kringen die zich om de trommel hadden gezet, en besluit: “Wat moeten we meer weten over verdriet en genezing.”

Iets van die culturele onbekendheid mocht ik deze week ervaren bij het afscheid van mijn collega studentenpastor van het internationaal studentenpastoraat aan het Institute of Social Studies (ISS) in Den Haag. Bijna twee-en-twintig jaar geleden was ze begonnen op het ISS. ‘Haar’ studenten gaven haar en ons in een kleurrijk en multi-religieus geheel van persoonlijke verhalen antwoord op de vraag wat godsdienst kan betekenen voor mensen in een seculiere samenleving.
Voor veel internationale studenten is religie negatief vanwege de machtige instituten die er achter schuilgaan, de ideologieën die kunnen aanzetten tot fanatisme en extremisme. Voor veel andere internationale studenten is religie positief en een belangrijk deel van hun identiteit. Weer anderen hebben hun vragen en twijfels bij de religie waarmee ze zijn grootgebracht. In het internationaal studentenpastoraat komen al deze verschillen bij elkaar. In studerende mensen ontmoeten al deze ervaringen, achtergronden en overtuigingen elkaar in een multi-religieus vormgegeven context.

                 God is too big to fit in one religion

Je zult maar in Nederland komen studeren als Hindoe en opeens zit je in een klas waar moslims, christenen en niet-gelovigen zitten! Je komt in contact met mensen uit andere religies terwijl in jouw eigen land alleen maar de kracht van het wapen geldt tegenover die andersgelovigen! Dat doet wat met je! In ieder geval slecht het barrières.
Logischerwijs bevordert het internationaal studentenpastoraat op ISS de uitwisseling tussen mensen, culturen en religies. Met de interfaith-conference als topic. Jaarlijks ontmoeten honderden deelnemende studenten elkaar rondom de vraag wat hun godsdienst voor hen betekent zonder dat zij tot gezamenlijk gedragen conclusies hoeven te komen. Ook als het over moeilijke onderwerpen gaat als zelfdoding of homoseksualiteit is er ruimte om naar elkaar te luisteren.
Interreligieus werken begint met vertrouwen opbouwen, elkaar face-to-face ontmoeten. Plaatsen van vertrouwen en veiligheid creëren en daar respectvol over grenzen van nationaliteiten en religies heen gaan. Ik herken het van de tijd dat ik in een instelling van Justitie werkte. Binnen de muren leerde je de andersgelovige collega’s kennen in relatie tot het gezamenlijke doel dat wij hadden: gedetineerden op een gelovige manier begeleiden. Buiten de muren van de gevangenis is samenwerken niet altijd even makkelijk. Binnen het ISS dus wel, zo leerde ik deze week.
Nog iets mooi tot slot. Mijn collega liet een t-shirt zien met de tekst: God is too big to fit in one religion.  Super! Zeker iets om over na te denken.
 

 

Dit is de vijfde overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. 

De jeugd heeft de toekomst, toch?

Vorige week was ik aanwezig bij de opening van het Nationaal Jongerenkoren Festival in Rijsbergen. Een fantastisch feest dat al voor de 29ste keer wordt georganiseerd. Dit jaar met het thema: ‘Respect voor elkaar’, maar belangrijker dan het thema is het enthousiasme waarmee honderden jonge mensen met elkaar muziek maken.
Ik was daar als supporter voor het Jongerenkoor Corbulo dat zingt op mijn nieuwe werkplek. Voor de deur van de kerk stond een deel van het koor een beetje zenuwachtig te hangen toen ik, samen met mijn vrouw, aankwam. Dit hadden ze duidelijk niet verwacht! Terwijl het voor mij heel gewoon is om belangstelling te tonen en mee te maken hoe zij door deze competitie heenkomen. We gingen naar binnen en troffen daar het ander deel van het koor aan in de kerkbanken. Ook die reageerden al net zo aangenaam verrast en positief: wat leuk dat je er bent! Kom je voor ons?
Ja, natuurlijk, speciaal voor jullie! Wat tof.

Het trof me dat dit kleine gebaar, van aanwezig zijn bij hun optreden in deze competitie, zo werd gewaardeerd. Iets dat eigenlijk heel gewoon is of zou moeten zijn. Het deed me nadenken over waar deze reactie vandaan komt… Jeugd en jongeren zouden altijd onze belangstelling moeten hebben. Zij bemensen toch de volgende generatie, die de wereld die wij achterlaten verder gaat inrichten en bevolken? Zij nemen straks toch van ons het stokje over en verdienen dan ook het beste voorbeeld dat wij hen kunnen geven.

Hun verbaasde reactie is mij niet vreemd. Al meer dan 25 jaar zet ik me in om jeugd en jongeren meer ruimte en meer plek te geven binnen de rooms katholieke kerk dan ze doorgaans krijgen. Dan wij – ietwat ouderen- ze doorgaans gunnen… Ja gunnen, want heel vaak willen we geen ruimte maken. Ik hoor mezelf de laatste tijd té vaak zeggen: “Iedereen heeft z’n mond vol over dat de jeugd de toekomst heeft, maar niemand wil ruim baan maken om hen bij die toekomst aan te laten komen.”

De reactie van de jongerenkoorleden zette mij op het spoor van de volgende vragen: welke behoefte ligt er achter hun reactie? wat is hun verlangen? waar dromen zij van?
Er is bij hen een duidelijke behoefte om ‘gezien te worden’. Erkend te worden dat ze ertoe doen, dat ze erbij horen en dat ze meetellen. Zo positief reageren op iemand die belangstelling toont verraadt iets van zo’n behoefte.
Dát is hun verlangen: onderdeel zijn van een groter geheel, van een gemeenschap van mensen die naar elkaar omzien en met elkaar zijn begaan. Waar dromen zij dan van? Ik denk uiteindelijk van een gemeenschap die verschillende generaties herbergt en verschillende soorten mensen, met verschillende behoeftes en dromen. Een gemeenschap die sámen meer is dan de som van alle delen, die een lichaam is waarbij gevoeld wordt dat alle ledematen niet zonder elkaar kunnen, maar elkaar nodig hebben en aanvullen, ieder met zijn eigen talent.

Jongerenkoor Corbulo werd dit jaar 6e in een competitie waaraan 13 jongeren- en tienerkoren deelnamen. Alle leden hebben zeker een fantastisch weekend gehad, met elkaar en met vele andere jongeren. Ik hoop dat ze de opgedane spirit lange tijd bij zich kunnen houden. Meer nog hoop ik dat ze die spirit mee kunnen nemen naar de gemeenschappen waartoe ze behoren en waar ze als volwaardige deelnemers mogen worden gezien. De jeugd heeft de toekomst, toch? 

Dit is de vierde overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. 

 

Streven naar heelheid van ons bestaan

Afgelopen week, na een uitvaart, sprak ik een 65-plusser die al jaren actief was binnen het humanistisch verbond. Hij complimenteerde mij met de menselijke wijze waarop mijn collega en ik de uitvaartviering hadden vormgegeven. Met enige verbazing nam ik het compliment in ontvangst, en zei erbij dat ik dat wel de normaalste zaak van de wereld vond. Nou, hij had het wel eens anders meegemaakt. In het gesprek dat hierop volgde wisselden wij ervaringen uit met uitvaarten waar ‘hel en verdoemenis’ voorbij kwamen als enige waarheid die in de kerkelijke setting op zo’n moment blijkbaar moest klinken…..
Ook ik zit wel eens met samengeknepen tenen bij een begrafenisdienst waar de voorganger de zonden van de overledene tijdens zijn leven benadrukken moet. Ik bid dan maar mijn eigen gebed om de overledene naar God te begeleiden. En bedenk: wat krijgt God toch allemaal over zich heen? Daarnaast vind ik dat je altijd moet kijken waar een uitvaart toe dient: zeker ook als troostrijk moment voor hen die achter blijven. Zo’n moment is uniek en eenmalig. Dus dat moet goed en evenwichtig gebeuren.
Deze familie had mij gevraagd om geen loflied over de overledene te zingen. Nee, niet de overledene stond centraal, maar het feit dat we als gelovigen ons getroost mogen weten dat het leven bij God door gaat. Dat is een heel mooie overtuiging, een houvast en een troost. Ik had dan ook totaal geen moeite om aan dit verzoek te voldoen. Ook niet vanwege het feit dat deze twee zaken elkaar voor mij niet bijten.
Tijdens de viering van de uitvaart geven we de overledene –zoals dat genoemd wordt- terug aan zijn Schepper. Dit is niet zomaar een zinnetje. Hierin zit het geloof dat we als mensen van God komen, en naar God terugkeren. Hierin zit het vertrouwen dat we nooit uit Zijn beschermende hand zijn gevallen, ook al hebben we Hem niet altijd als aanwezig ervaren. Hierin zit ook de overtuiging dat alles en allen uiteindelijk weer heel worden, heilig, af, zuiver, zoals God de wereld en de mensen heeft bedoeld. Een visioen van een Koninkrijk waar vrede heerst, heelheid, gerechtigheid, liefde en barmhartigheid. Zo’n beeld neemt je mee naar een wereld die verder ligt dan ons menselijk voorstellingsvermogen. Het enige dat we als gelovigen ‘weten’ is dat we er uiteindelijk allemaal naartoe gaan. Dat we elkaar daar weer treffen. Mooi toch?  

         Een beeld van een wereld, die verder weg ligt
          dan ons menselijk voorstellingsvermogen


Uiteindelijk heb ik geen loflied gezongen op de overledene, maar wel zijn standvastig geloof kunnen aanhalen om duidelijk te maken wat dit voor alle naasten, alle betrokkenen die achterblijven, kan betekenen. En dan biedt de katholieke kerk een lange traditie met veel Bijbelse beelden, veel rituelen en gebeden waaruit wij kunnen putten. Beelden van vertrouwen. Beelden van troost. Beelden die van deze tijd, die van alle tijden zijn, omdat mensen komen en gaan op deze wereld. En, omdat naar mijn overtuiging God blijft. 

Soms is het jammer dat pas bij een uitvaart naar boven komt hoe menselijk een mens is (geweest). Wat dat betreft mogen we bij leven elkaar wel wat vaker complimenteren met onze goede geaardheid, onze liefdevolle bedoelingen en onze menselijke invulling van wat samen-leven mag zijn. Ook het feit dat we vanuit een inspiratie leven, die ons nog meer tot mens maakt, mogen we wel wat vaker met elkaar delen. Het zou ons goed doen.
Het zou de samenleving, waar de kerk een onderdeel van is, goed doen. Het zou de wereld een stukje beter maken, denk ik. En wellicht daarmee de wereld ook een stapje dichterbij dat koninkrijk van gerechtigheid en vrede, barmhartigheid en liefde brengen. Streven we uiteindelijk niet allemaal, gelovig of ongelovig, naar heel-heid van ons menselijk bestaan?  

Dit is de derde overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst. 

 

Wat is de meerwaarde van zingeving?

Ik hoorde het haar zeggen tegen de manager van Stichting Exodus Zuid-Holland, begeleiding van ex-gedetineerden: “Bij al onze vrijwilligers zie je dat zingeving voor hen een belangrijk onderdeel van de motivatie is. Zowel naar de ex-gedetineerde toe, als naar zichzelf.” Het was raak getypeerd, maar je verzint het niet altijd zelf. Opvallend dat zij het zei, terwijl ze relatief kort bij Stichting BAKboord Den Haag werkt.  En mooi dat dit onderscheidend is ten opzichte van Exodus in de manier hoe BAKboord-vrijwilligers omgaan met ex-gedetineerde mannen en vrouwen
Sinds jaar en dag zet ik me op diverse wijzen in voor mensen die na hun detentie proberen iets van hun leven te maken, het laatste jaar weer in het bestuur van Stichting BAKboord Den Haag. Gelukkig blijven er altijd mensen die tijdens en na hun detentie voor de verandering willen gaan onder het motto: dit nooit meer. Daar kunnen stichtingen als Stichting Exodus en Stichting BAKboord Den Haag mee aan de slag. Want wíllen veranderen is één, maar kunnen veranderen twee. Daar kun je wel wat hulp bij gebruiken.
Als het met de motivatie goed zit, kan er heel veel. Stichting BAKboord Den Haag heeft zich gespecialiseerd in werkbemiddeling voor en met ex-gedetineerden. Als één van de belangrijke leefgebieden is zinvol betaald werk waardevol voor iedereen, dus zeker voor mensen die uit detentie komen, een krasje hebben opgelopen en weer willen meedraaien in de samenleving.
BAKboord werkt principieel met vrijwilligers. Zij zijn het hart van de organisatie. Zij werken als jobcoaches voor ex-gedetineerden, begeleiden hen trouw en volhardend op de lange weg naar betaald werk door ondersteuning te bieden op verschillende leefgebieden. Voor onze bevlogen vrijwilligers is zingeving dus van essentieel belang.

Wat is de meerwaarde van zingeving? Ik denk vooral dat het meerwaarde heeft omdat het verwijst naar iets dat groter is dan jezelf alleen. Het kan je inspireren onafhankelijk van jouw persoonlijke, individuele omstandigheden. Het heeft waarde omdat het verwijst naar een systeem van denken, voelen, leven dat zijn waarde heeft bewezen in de zinvolheid ervan. Dit kan een religieus systeem zijn, maar ook humanistisch of filosofisch. 

Er zijn altijd mensen die tijdens
of na hun detentie voor verandering gaan


De zoektocht naar de zin van je bestaan begint vaak bij crisissituaties zoals het overlijden van een dierbare, verlies van baan of in detentie terechtkomen. Dan besef je als mens opeens dat je wel kunt leven van dag op dag, maar a. dat dit kwetsbaar is. En b. dat je ook iets van je leven wilt maken en het zinvol wilt laten zijn. Dat je van betekenis wilt zijn of het verschil wilt maken. Waarom leef je anders? En waarom gebeurt er anders van alles en nog wat met jou, waar je niet voor kiest (ziekte, dood, verlies)? Daar denk je over na. Toch staan we er maar weinig bij stil. En dat is best wel jammer. Want mét aandacht voor zingeving in je leven, leef je dieper en zinvoller.  Daar ben ik van overtuigd. En, relateer je het aan de wijze waarop je in het leven staat en wilt staan, aan je waarden en normen, aan je (religieuze) beginselen, dan houd je het volgens mij ook langer vol.  

 

Dit is de tweede overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst.

Wat een boef en een kind begeleiden gemeen heeft

Afgelopen week ontmoette ik twee mensen. De een werkt in de begeleiding van ex-gedetineerden, de ander is directrice van een basisschool. In beide gesprekken kwam zingeving en identiteit ter sprake. Hoewel beide werkgebieden, doelgroepen én managers totaal anders zijn, hoorde ik mezelf tegen hen hetzelfde zeggen: spreken en denken over en vanuit identiteit of zingeving is een expertise.
Als pastor ben ik gewend om de dieper gravende vragen te stellen. Ik loop niet weg voor datgene dat achter of onder de herkenbare werkelijkheid verscholen gaat. Ik ga er naar op zoek. Ik ken het belang van deze dimensie, die -zeker in onze technisch getoetste en fact-checkende tijd- een ondergeschoven kind is geworden.
Het lijkt niet meer vanzelfsprekend dat wij samen-levers met enige regelmaat bezig zijn met onderliggende vragen over motivatie, inspiratie en het waartoe en waarom van ons leven. En zeg nou zelf, wanneer kom jij hieraan toe? Er is toch altijd wel iets op social media of tv dat je afleidt van de vragen waar het echt om gaat in het leven… Op het werk wordt verwacht dat alles efficiënt verloopt en met vrienden en familie moeten we het vooral gezellig houden.

                     HET ZOU TOCH ZONDE ZIJN,
                  ALS JE LEVEN NIET GELEEFD IS

Dat is dan ook wel een deel van ons probleem. Als we willen, komen we totaal niet toe aan waar het in ons leven eigenlijk om draait. Toch eens iets om af en toe bij stil te staan, lijkt me, om over na te denken, om eens over in gesprek te gaan. Wij pastores zijn hiervoor. Stel eens een vraag, leg ons iets belangrijks voor en maak tijd om samen hierover na te denken en na te voelen. Lijkt me erg zinvol, uitdagend en leven gevend. Misschien komen we dan samen uit op wat het meest belangrijke in het leven is en hoe we daar aan toe kunnen komen.  Want voor je het weet… is je leven voorbij. En het zou toch zonde zijn als het dan niet geleefd is, toch?

Uiteindelijk maakt elk mens keuzes vanuit diepere drijfveren. Een kind doet dat vanuit datgene dat haar of hem is aangeleerd door ouders of op school. En vooral hoe het ook wordt vóór geleefd. Een gedetineerde doet dat vanuit wat het leven hem of haar heeft aangereikt en hoe hij/zij ermee is omgegaan. Ook voor een gedetineerde geldt dat hij of zij ooit een opvoeding heeft genoten.
Van veel gedetineerden weet ik dat ze pas écht gingen nadenken over hun leven als ze een lange tijd vast zaten. Door die tijd ‘binnen’ werd alles in hun leven op de helling gezet, en werden ze gedwongen –vaak voor het eerst- om naar zichzelf te kijken. Een pastor kan in zo’n stilstaande tijd een eerlijke tegenover zijn, die helpt motivatie voor en inspiratie in jouw leven op het spoor te komen.  Want voor je het weet is je leven niet geleefd.

 

Dit is de eerste overdenking van een reeks Blogs ‘Zingeven aan ons dagelijks leven’ geschreven door Walther Burgering, pastor en diaken in de St. Franciscusparochie, tussen duin en tuin (Westland) én studentenpastor in Leiden. Vanuit verschillende ontmoetingen neemt hij je mee in zijn gedachten over mens, wereld, heden, verleden en toekomst.